Kamila Wasilewska
|
2 listopada 2020
Spis treści

Mała Instytucja Płatnicza – wprowadzona do naszego systemu prawnego jako odpowiedź na konieczność wdrożenia dyrektywy PSD2 otwiera łatwiejszą drogę wszystkim tym, którzy chcieliby świadczyć usługi w zakresie usług płatniczych, przy czym jednocześnie nie piszą się na spełnianie surowych wymogów dla Krajowych Instytucji Płatniczych. Jak zatem otrzymać ten status i co się z nim wiąże? 

CO TO SĄ INSTYTUCJE PŁATNICZE I CO TO ZNACZY MIP?

Pojęcie małej instytucji płatniczej wprowadza art. 2 pkt 11 ustawy o usługach płatniczych. Zgodnie z tym przepisem instytucja płatnicza oznacza krajową instytucję płatniczą oraz unijną instytucję płatniczą.

Instytucje płatnicze sensu largo działające w Polsce można podzielić na dwa rodzaje – krajowe instytucje płatnicze działające na podstawie zezwolenia KNF  i wpisu do rejestru ERUP oraz małe instytucje płatnicze, które nie wymagają zezwolenia, a jedynie wpisu do właściwego rejestru. Z kolei unijna instytucja płatnicza to podmiot działający na podstawie zezwolenia organu nadzorczego właściwego państwa członkowskiego.

Skrót MIP odnosi się właśnie do małych instytucji płatniczych. W ten sposób określa się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną, która świadczy wszystkie lub wybrane usługi płatnicze z wyjątkiem typów usług wskazanych wprost w ustawie.

JAKĄ ROLĘ PEŁNIĄ INSTYTUCJE FINANSOWE W NASZYM KRAJU?

Choć ustawa o usługach płatniczych nie posługuje się pojęciem instytucji finansowej można przyjąć, że MIP (a tym bardziej Krajowa Instytucja Płatnicza – w skrócie „KIP”) wchodzą w poczet instytucji finansowych w szerokim rozumieniu tego pojęcia. Zadaniem podmiotów z sektora finansów jest świadczenie na rzecz klientów usług pozwalających na zarządzanie zasobów pieniężnych, gospodarowanie nimi i gromadzenie ich, a także obejmujących samo pośrednictwo finansowe.

Analizując zakres usług płatniczych można dojść do wniosku, że wiele z nich stanowi właśnie usługi finansowe, które pozwalają na zarządzanie pieniądzem fiducjarnym.

CZY BANK JEST INSTYTUCJĄ PŁATNICZĄ?

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych działalność w zakresie świadczenia usług płatniczych może być wykonywana wyłącznie przez dostawców usług płatniczych. Do tego katalogu można zaliczyć m.in.:

  • bank krajowy w rozumieniu prawa bankowego;
  • oddział banku zagranicznego w rozumieniu prawa bankowego;
  • instytucję kredytową oraz jej oddział;
  • Europejski Bank Centralny, Narodowy Bank Polski oraz każdy inny bank centralny państwa członkowskiego.

Ustawodawca wprost wskazał więc, że bank – jako podmiot świadczący usługi płatnicze – jest instytucją płatniczą.

CZYM JEST MAŁA INSTYTUCJA PŁATNICZA (MIP) I CO WŁAŚCIWIE MOŻE ?

W polskim prawie pełny katalog czynności, które może wykonywać mała instytucja płatnicza, znalazł się w art. 3 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o usługach płatniczych. Zgodnie z tym przepisem świadczenie usług płatniczych przez instytucje płatnicze (w tym MIP) polega na:

  • przyjmowanie wpłat gotówki i dokonywanie wypłat gotówki z rachunku płatniczego oraz wszelkie działania niezbędne do prowadzenia tego rachunku;
  • wykonywaniu transakcji płatniczych, w tym transfer środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy użytkownika lub innego dostawcy przez wykonywanie usług polecenia zapłaty, przy użyciu instrumentu płatniczego lub przez wykonywanie usług polecenia przelewów;
  • wykonywanie transakcji płatniczych, w ciężar środków pieniężnych udostępnionych użytkownikowi z tytułu kredytu;
  • wydawaniu instrumentów płatniczych;
  • świadczeniu usługi acquiringu, czyli pośrednictwa w transakcjach bezgotówkowych inicjowanych przez nabywcę towaru lub usługi;
  • świadczeniu usług przekazu pieniężnego.

W praktyce Mała Instytucja Płatnicza (MIP) przede wszystkim może świadczyć niemal wszystkie usługi płatnicze, jakie przewiduje przewidziany ustawowo wykaz usług płatniczych. Wyjątkiem są jedynie usługi oparte o dostęp do rachunku (tzw. usługi XS2A, czyli PIS i AIS). Dalej można:

  • Prowadzić rachunki płatnicze – przez to rozumie się przechowywanie środków przyjętych od użytkowników i dla użytkowników po to by realizować transakcje płatnicze,
  • Wykonywać transfery pieniężne – będą to między innymi przelewy i polecenia zapłaty (usługa inicjowania transakcji płatniczej),
  • Przyjmować płatności instrumentami płatniczymi – czyli oprócz tradycyjnych płatności kartami również za pomocą np. telefonu za pomocą tzw. bramek płatniczych opartych o technologię pay-by-link (PBL).
  • Realizować przekazy pieniężne,
  • Funkcjonować jako kantor wymiany walut na potrzeby transakcji płatniczych, czy w końcu
  • Kredytować transakcje płatnicze;

Oprócz tego MIP ma możliwość prowadzenia tzw. działalności hybrydowej. Co to znaczy? Przede wszystkim to, że podmiot mający status MIPu może jednocześnie świadczyć usługi niefinansowe. Wyobraźmy sobie sytuację gdy dany podmiot jest na przykład sklepem z elektroniką albo portalem typu marketplace, ale ma też status MIP, bo wszystkie płatności w nim prowadzone odbywają się za pomocą jego własnego systemu płatności.

DLA KOGO MAŁA INSTYTUCJA PŁATNICZA JEST WŁAŚCIWA?

Wymogi dla rejestracji MIP zostały znacznie uproszczone względem KIP co oznacza, że są dostęp do tej instytucji jest łatwiejszy i szerszy dla większej ilości podmiotów.

Przede wszystkim nie przewiduje się wymogu formy prawnej, co oznacza, że MIP`em może zostać zarówno spółka akcyjna, spółka z o.o. jak i przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą. Uproszczono też wymogi formalne przy samej rejestracji.

Dalej dla MIP nie przewidziano żadnych wymogów kapitałowych wyjąwszy te z kodeksu spółek handlowych jeśli podmiot ubiegający się o ten status jest spółką kapitałową.

Mała Instytucja Płatnicza bardzo często stanowi etap przejściowy przed przekształceniem się przedsiębiorcy w Krajową Instytucję Płatniczą. Jak zwróciła uwagę KNF, instytucja MIP stanowi piaskownicę regulacyjną, czyli uproszczoną formę prowadzenia określonego rodzaju działalności gospodarczej. Podmiot, który ją prowadzi może przetestować rozwiązania ustawowe, a także własne możliwości w zakresie zasobów, zabezpieczeń informatycznych, a także spełnienia przesłanek ustawowych. Często Krajow Instytucje Płatnicze, które funkcjonują na rynku wcześniej działały właśnie jako MIP.

Mała instytucja płatnicza jest też dobrym wyborem, kiedy przedsiębiorca planuje wprawdzie realizować usługi płatnicze, ale z góry zakłada, że będą one stanowiły wyłącznie jeden z jego profili działalności o określonym wolumenie obrotów, które nigdy nie przekroczą granicy obligatoryjnej rejestracji podmiotu jako KIP, czyli 1 500 000 euro miesięcznie. MIP z założenia ma stanowić ułatwienie dla małych i średnich przedsiębiorców, którzy nie mogą spełnić wymagań określonych przepisami, aby uzyskać zezwolenie na prowadzenia działalności jako KIP.

JAK ZOSTAĆ MAŁĄ INSTYTUCJĄ PŁATNICZĄ (MIP)?

Proces rejestracji podmiotu jako Małej Instytucji Płatniczej tylko pozornie jest dość prosty. Najpierw wchodzimy na stronę Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego i pobieramy stamtąd formularz wraz z załącznikami wymaganymi przy rejestracji Małej Instytucji Płatniczej. Następnie postępując zgodnie z poleceniami zawartymi we wniosku musimy go wypełnić. 

Dalej do wniosku o rejestrację małej instytucji płatniczej załączamy schemat graficzny prowadzonej działalności. Czym jest taki schemat? Jest to graficzne ukazanie jakie podmioty i kiedy będą brały udział w świadczeniu poszczególnych usług. Wynika to z konieczności zachowania transparentności, szczególnie jeśli stosujemy outsourcing czynności do innych podmiotów. Schemat organizacyjny pokazuje także zakresy odpowiedzialności w organizacji. Przygotowanie opisu jest skomplikowane, ponieważ musi on uwzględniać zarówno przepływ środków pieniężnych, jak i sam pomysł na biznes, ale zaprezentowany z powołaniem się na konkretne przepisy z ustawy o usługach płatniczych i językiem prawnym.

Sam wniosek wymaga również podania podstawowych informacji o naszym przedsiębiorstwie, czyli między innymi firmę, adres czy numer KRS.

Do tego załączamy oświadczenie odnośnie kompletności i prawdziwości składanych informacji oraz informacje o tym czy zamierzamy korzystać z usług agentów ( jest to podobne do wzoru zawiadomienia z art. 85 ust. 1 uUP).

Jeżeli urząd uzna, że wniosek jest kompletny, to następnie ma 3 miesiące na jego rozpatrzenie i dokonanie wpisu podmiotu do rejestru MIP. Gdy to się stanie KNF wyda nam również specjalne zaświadczenie. Dzień wpisu uznaje się za dzień, w którym możemy rozpocząć działalność jako MIP. Na etapie rozpatrywania wniosku KNF może żądać dodatkowych wyjaśnień, oświadczeń lub grafów.

Już w pierwszej fazie należy tworzyć dokumentację do drugiego etapu postępowania, ponieważ ustawa przewiduje bardzo krótki, 14-dniowy termin na jej uzupełnienie po wpisie MIP.

Dopiero kiedy KNF wpisze MIP do rejestru, żąda przedstawienia w terminie 14 dni kompletu przygotowanych dokumentów dotyczących zorganizowanej działalności. Mogą one obejmować m.in.:Inne wymagane dokumenty to:

  • Program działalności na pierwszych 12 miesięcy;

  • Plan finansowy na pierwszych 12 miesięcymiesiecy;

  • Procedury zarządzania ryzykiem, na które MIP jest narażony, w tym plan ciągłości działania;

  • Procedury AML/CFT (przeciwdziałania praniu pieniędzy);

  • Oświadczenia o spełnieniu wymogów działalności MIP;

  • wzoru umowy z klientami / Regulaminu dla użytkowników.

Ze względu na krótki czas na realizację całej procedury i stopień jej skomplikowania warto zlecić jej przeprowadzenie profesjonalistom.

Jeżeli urząd uzna, że wniosek jest kompletny, to następnie ma 3 miesiące na jego rozpatrzenie i dokonanie wpisu podmiotu do rejestru MIP. Gdy to się stanie KNF wyda nam również specjalne zaświadczenie. Dzień wpisu uznaje się za dzień, w którym możemy rozpocząć działalność jako MIP.

ODMOWA REJESTRACJI MAŁEJ INSTYTUCJI PŁATNICZEJ (MIP)

Jeżeli jednak KNF uzna, że wniosek jest w jakiś sposób wadliwy czy to przez niekompletność czy niejasności, to wezwie nas do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Z praktyki wiemy, że prawie zawsze KNF żąda dodatkowych, ponad te załączone do wniosku, danych i wyjaśnień. Najczęściej zastrzeżenia KNF dotyczą doprecyzowania schematu graficznego świadczonych usług w związku z korzystaniem z podwykonawców. Po uzupełnieniu braków/wyjaśnieniu niejasności proces będzie biegł jak wyżej.

Natomiast istnieje też możliwość, że KNF wyda decyzję odmowną do dokonania wpisu. Są ku temu dwa ustawowe powody:

1) jeżeli wobec wnioskującego podmiotu wydano prawomocne orzeczenie sądu o zakazie świadczenia określonego typu działalności lub

2) podmiot został skreślony z odpowiedniej listy KNF w okresie 3 lat poprzedzających złożenie wniosku.

NADZÓR KNF NAD MAŁĄ INSTYTUCJĄ PŁATNICZĄ (MIP)

Co się zatem dzieje po udanym dokonaniu wpisu? Oprócz tego, że możemy rozpocząć działalność zostaniemy objęci nadzorem KNF.

Co to znaczy?

Oznacza to, że KNF będzie upoważniony do podejmowania stosownych działań nadzorczych, w tym do karania za naruszenia. W szczególności KNF będzie badał czy przestrzegane są interesy użytkowników i konsumentów (np. w zakresie opłat i obowiązków informacyjnych). Stwierdzając naruszenie KNF przystąpi do wydawania zaleceń. Mogą to być np. żądania podjęcia określonych działań określonych w wezwaniu a mających na celu skorygowanie wykroczeń. KNF ma też szereg środków przymusu, by korygować naruszenia. Będą to np. kary finansowe, żądanie odwołania osób zarządzających podmiotem, a nawet w skrajnych wypadkach wydawanie zakazu prowadzenia działalności w charakterze MIP.

WYMAGANIA BIEŻĄCE WZGLĘDEM MAŁEJ INSTYTUCJI PŁATNICZEJ (MIP)

Obowiązujące przepisy nakładają na MIP szereg obowiązków, w tym:

  • obowiązki sprawozdawcze wobec KNF (m.in. łączna wartość i liczba transakcji, roczne sprawozdanie finansowe, przekroczenie limitu obrotów, incydenty operacyjne oraz naruszenia w zakresie AML);

  • informowanie KNF o zmianach danych objętych wpisem;

  • stosowanie silnego uwierzytelniania użytkownika;

  • partycypowanie w opłatach za nadzór według stawek określanych w rozporządzeniu w sprawie wpłat na pokrycie kosztów nadzoru, a także uiszczanie wpłat na pokrycie kosztów funkcjonowania Rzecznika Finansowego i jego biura;

  • bieżącą analizę transakcji w zakresie AML;

  • wydzielenie środków zdeponowanych przez klientów na potrzeby realizacji usług płatniczych;

  • archiwizacja dokumentów związanych ze świadczeniem usług płatniczych;

  • zobowiązanie pracowników do zachowania tajemnicy służbowej;

  • rzetelne i zrozumiałe publikowanie informacji na stronie internetowej;

  • stosowanie się do zaleceń KNF;

  • aktualizacja procedur AML oraz zarządzania ryzykiem.

Ze względu na dużą ilość i wysoki stopień skomplikowania obowiązków bieżące prowadzenie Małej Instytucji Płatniczej powinno być zlecone kancelarii prawnej z doświadczeniem w obsłudze podmiotów rynku regulowanego.


FAQ

Przepisy nie zawierają szczególnych wymogów co do formy prawnej, w której mała instytucja płatnicza ma prowadzić działalność. W związku z tym nawet prosta spółka akcyjna może prowadzić działalność jako MIP.

Tak jak wskazywaliśmy w tekście, podmioty o statusie małej instytucji nie mogą świadczyć niektórych usług, takich jak Payment Initation Service (PIS) oraz Account Information Service (AIS). Jeżeli przedsiębiorca chce prowadzić działalność również w tym zakresie, konieczne może się okazać utworzenie nowego podmiotu, np. założenie nowej spółki.



MASZ PYTANIA LUB POTRZEBUJESZ POMOCY?

DAJ NAM ZNAĆ W SEKCJI KOMENTARZ PONIŻEJ LUB POPRZEZ FORMULARZ KONTAKTOWY


Może Ciebie również zainteresować:


Zaufali nam:


4,8/5 - (liczba głosów: 43)