Przemysław Zawierucha
|
3 stycznia 2022
Spis treści

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jawi się jako jeden z bezpieczniejszych sposobów prowadzenia działalności. Przede wszystkim zapewnia wspólnikom bezpieczeństwo, a osoby zarządzające spółką mogą się uwolnić od odpowiedzialności poprzez złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w razie problemów finansowych. Przyczyn potrzeby połączenia się spółek może być wiele, a jako przykłady można podać tutaj:

  • Połączenie spowodowane ofertą połączenia wystosowaną do spółki “mniejszej” przez spółkę “większą”, gdy obie spółki z procesu połączenia mogą mieć określone korzyści. Mniejsza spółka zyskuje nowy kapitał, natomiast spółka większa np. specjalistę z danej dziedziny w strukturach spółki.<
  • Połączenie spółek uprzednio podzielonych, w ramach tej samej grupy kapitałowej, gdy w związku ze zmianami organizacyjnymi utrzymywanie wielu “mniejszych” spółek nie jest korzystne (uproszczenie struktury w ramach grupy kapitałowej)
  • Koncentracja działalności, gdy co prawda ci sami właściciele mają np. kilka spółek celowych z rozproszonym kapitałem, a w toku prowadzenia działalności zachodzi potrzeba skoncentrowania kapitału w jednej spółce
  • Chęć zmiany formy prowadzonej działalności połączona z chęcią fuzji z innym podmiotem. W procesie połączenia możliwe jest nie tylko scalenie dwóch spółek, ale także zmiana ich formy prawnej.

Wszystkie te powyżej określone przykładowe sytuacje łączy zagadnienie, w jaki sposób połączyć spółkę z o.o. Pytanie to zazwyczaj zadają sobie osoby decyzyjne, a odpowiedź znajdą Państwo w niniejszym artykule.

Możliwe sposoby połączenia

Podczas procesu połączenia spółki określa się w szczególny sposób. Spółka, która przenosi cały swój majątek na inną spółkę nazywana jest spółką przejmowaną. Spółka, która przyjmuje ten majątek, a w zamian przyznaje udziały lub akcje, nazywana jest spółką przejmującą. KSH wskazuje, że spółki kapitałowe mogą łączyć się między sobą. Poniżej przedstawiamy sposoby połączenia spółek:

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mogą się łączyć. Zgodnie z kodeksem spółek handlowych, możliwe są dwa rodzaje połączenia:

  1. połączenie przez przeniesienie całego majątku na spółkę przejmującą w zamian za udziały przysługujące spółce przejmowanej

  2. poprzez utworzenie nowej spółki i przeniesienie na nią majątku spółek łączonych. Spółki wnoszące majątek do nowej spółki w zamian otrzymują akcje lub udziały.

Warto wspomnieć także o połączeniu uproszczonym. Może ono się odbywać według scenariusza z pkt. 1 oraz 2 powyżej, ale cechuje się znacznie uproszczoną procedurą. Dopuszczalne jest ono, gdy spółka przejmująca posiada udziały albo akcje o łącznej wartości nominalnej nie niższej niż 90% kapitału zakładowego spółki przejmowanej. Udziały te nie mogą jednak obejmować całości kapitału zakładowego. W tym trybie m.in.

  • nie ma konieczności podejmowania uchwały o połączeniu, jednakże wspólnik reprezentujący 1/20 kapitału zakładowego może żądać zwołania zgromadzenia

  • plan połączenia nie podlega badaniu biegłego

  • zarządy nie mają obowiązku sporządzania uzasadnienia do połączenia

  • ograniczenie odpowiedzialności członków zarządu, rady nadzorczej oraz komisji rewizyjnej łączących się spółek za szkody wyrządzone działaniem lub zaniechaniem, sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy albo statutu spółki,.

Oprócz tych przewidzianych wprost w kodeksie sposobów połączeń spółek, możliwe jest jeszcze tzw. połączenie odwrotne. O ile do marca 2020 roku dopuszczalność połączenia odwrotnego była poddawana pod wątpliwość, o tyle po ostatniej nowelizacji dopuszczalność takiego procesu nie budzi już wątpliwości. O połączeniu odwrotnym przeczytają Państwo w dalszej części artykułu.

Procedura fuzji – wymogi formalne

Jak nadmieniono powyżej, procedurę połączenia spółek reguluje kodeks spółek handlowych. Połączenie spółek, podobnie do przekształcenia, dla swej skuteczności wymaga podjęcia szeregu czynności prawnych.

Jak wspomniano powyżej, połączenie spółek może nastąpić w formie:

  • “wchłonięcia” spółki przejmowanej przez spółkę przejmującą, w wyniku której spółka przejmowana traci byt prawny i stanowi od tej pory jeden podmiot ze spółką przejmującą. Spółka przejmowana przenosi swój majątek na spółkę przejmującą.

  • Połączenie poprzez utworzenie nowej spółki i przeniesienie na nią przez obie spółki łączące się całego majątku.

Każdy z tych sposobów ma swoje plusy i minusy. Opcja pierwsza w szczególności powinna być wzięta pod uwagę gdy występuje dysproporcja pozycji rynkowej spółek (np. jedna jest start-upem, natomiast druga jest liderem w swojej branży). Wchłonięcie spółki “mniejszej” pod renomowanym “brandem” może być dla niej korzystniejsza, niż budowanie od zera renomy nowej firmy. Z drugiej strony natomiast, spółka przejmowana całkowicie traci swój byt prawny na rzecz spółki dominującej. Opcja druga natomiast może być bardzo korzystna w sytuacji chęci wykonania obu procesów- połączenia i przekształcenia, podczas jednej operacji. Niemniej jednak, w takiej sytuacji mamy do czynienia zazwyczaj z nową “marką” która musi niejednokrotnie dopiero utorować sobie pozycję na rynku (pomimo połączenia majątków i sukcesji praw i obowiązków).

W procedurze połączenia można przyjąć podział na trzy etapy, w których kolejno należy podjąć opisane poniżej czynności:

  1. Etap menedżerski, do którego należy:

    1. Przygotowanie planu połączenia z załącznikami (o których poniżej)

    2. Po sporządzeniu planu połączenia należy go zgłosić do sądu rejestrowego

    3. Plan połączenia musi być nie tylko złożony do sądu rejestrowego, ale także musi być opublikowany w MSIG lub na stronie internetowej spółki, co należy uczynić niezwłocznie po złożeniu planu przekształcenia do Sądu

    4. Po sporządzeniu i opublikowaniu planu, konieczne jest powiadomienie wspólników dwukrotnie przez Zarząd o zamiarze połączenia z inną spółką. Należy w tym zakresie także zwrócić uwagę, czy umowa spółki nie przewiduje innych wymogów dla zawiadamiania Zgromadzenia Wspólników.

  2. Etap właścicielski, do którego należą:

    1. Ewentualne badanie dokumentów spółki przez wspólników (m.in. wspólnicy mają prawo badać plan połączenia, sprawozdania finansowe i sprawozdania zarządów z działalności łączących się spółek)

    2. Następnie, konieczne jest podjęcie uchwały w przedmiocie połączenia spółek przez zgromadzenie wspólników każdej ze spółki. Co istotne, o ile umowa spółki nie stanowi inaczej, powzięcie uchwały wymaga kwalifikowanej większości ¾ głosów w obecności co najmniej połowy kapitału zakładowego.

  3. Faza rejestrowa

    1. Uchwała o połączenia musi być następnie zgłoszona do sądu rejestrowego. Warto wspomnieć, że od lipca 2021 roku zgłoszenie następuje wyłącznie elektronicznie, przez Portal Rejestrów Sądowych. Brak jest możliwości papierowego zgłoszenia zmian!

    2. Sąd wykreśla spółkę przejmowaną i dokonuje zmian we wpisie spółki przejmującej zgodnie z wnioskiem (ewentualnie w przypadku połączenia przez utworzenie nowej spółki- wykreśla dotychczasowe i wpisuje nową spółkę).

    3. Na samym końcu konieczne jest złożenie przez spółkę powstałą w wyniku połączenia wniosku o publikację ogłoszenia o połączeniu i jego publikacja w MSiG.

KSH dla każdego z tych aktów przewiduje szczegółowe wymogi:

 

Plan połączenia

musi zawierać przynajmniej typ, firmę i siedzibę każdej z łączących się spółek, przewidywać stosunek wymiany udziałów, a także określać zasady przyznawania udziałów w spółce przejmującej bądź nowo zawiązanej, a także dzień od którego udziały uprawniają do uczestnictwa w zysku. Co do zasady jest badany przez biegłego rewidenta, ale jeżeli wszyscy wspólnicy łączących się spółek wyrazili zgodę, to badanie przez biegłego nie jest konieczne.

załączniki do planu połączenia

  1. projekt uchwał o połączeniu spółek;

  2. projekt umowy/statutu

  3. ustalenie waartości spółki przejmowanej lub spółek łączących się przez utworzenie nowej spółki

  4. oświadczenie o stanie księgowym na dzień połączenia

sporządzenia sprawozdania zarządów spółek łączących się

sprawozdanie musi zawierać uzasadnienie do połączenia

uchwała wspólników o połączeniu.

większość ¾ głosów, przy reprezentacji co najmniej połowy kapitału zakładowego o ile umowa nie stanowi warunków surowszych, forma- protokół sporządzony notarialnie

Zgłoszenie do sądu

od 1 lipca 2021 roku wyłącznie przez PRS (internetowo)

Skutek fuzji

Skutkiem połączenia spółek jest scalenie ich majątków i struktury organizacyjnej. Zgodnie z KSH formalnie do połączenia spółek następuje w momencie dokonania wpisu w KRS. Wpis do KRS ma charakter konstytutywny i skutkuje wykreśleniem z rejestru spółki przejmowanej, względnie spółek, które łączą się przez zawiązanie nowej spółki. W efekcie co do spółki przejmowanej nie ma konieczności dokonywania likwidacji.

Najbardziej kluczowym skutkiem połączenia jest jednak zasada sukcesji. W dniu połączenia spółka przejmująca, lub nowo powstała wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej. W szczególności zatem stanie się ona podmiotem umów, właścicielem ruchomości czy nieruchomości, a także uprawnionym z tytułu zezwoleń, koncesji czy ulg. W sytuacji połączenia zatem nie ma konieczności podpisywania aneksów czy umów przenoszących własność.

Połączenie odwrotne – szczególny typ połączenia spółek

Jak wspomniano powyżej, jednym z możliwych sposobów połączenia spółek jest połączenie odwrotne. Do 1 marca 2020 na gruncie praktycznym istniał spór, czy połączenie odwrotne jest dopuszczalne przez KSH.

Ustawodawca rozstrzygnął tę kwestię poprzez nowelizację kodeksu spółek handlowych, która weszła w życie 1 marca 2020 roku. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że nowelizacja treści art. 515 § 1 kodeksu spółek handlowych ma ułatwić przeprowadzanie połączeń odwrotnych. Tym samym zmiana wchodząca w życie 1 marca 2020 roku niejako potwierdza ugruntowaną w obrocie prawnym procedurę połączenia odwrotnego.

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu możliwe jest wydawanie wspólnikom spółki przejmowanej udziałów własnych, które spółka przejmująca nabyła w wyniku połączenia. Połączenie odwrotne jest to połączenie polegające na wchłonięciu spółki-matki przez spółkę-córkę. Zazwyczaj spółka-matka, która jest podmiotem większym, w procesie dostosowywania struktury działalności dzieli się na mniejsze podmioty (spółki-córki).

Wyjaśnić należy czym jest spółka matka i czym jest spółka córka. Są to potoczne określenia na zależności między spółkami. Spółka matka (macierzysta) zazwyczaj jest podmiotem dominującym w stosunku do spółki córki (spółki zależnej) W typowym procesie połączenia, to spółka dominująca (spółka matka) będzie podmiotem na który przejdą wszystkie prawa i obowiązki, w tym majątek spółki córki i jej zobowiązania.

Przykładem zastosowania połączenia odwrotnego jest sytuacja, w której spółka “córka” chce być notowana na GPW ale np. nie spełnia lub nie chce doprowadzać do spełnienia przesłanek koniecznych do jej wprowadzenia na giełdę (np. proces upubliczniania spółki jest dla Zarządu zbyt długotrwały). W takim przypadku, spółka może dążyć do sytuacji, w której jej udziały kapitałowe zostaną nabyte przez spółkę już notowaną na giełdzie w zamian za wyemitowane przez nią akcje/udziały.

Motywem połączenia również może być również połączenie transgraniczne. Zgodnie z tym trybem połączenia, możliwe jest przeniesienie siedziby spółki dominującej do innego kraju UE, w którym siedzibę ma spółka zależna, a w którym to kraju jest np. jest bardziej preferencyjne opodatkowanie.

Czy połączenie spółek jest korzystne?

Połączenie spółek z pewnością może być korzystne. W sytuacji gdy skala prowadzonej działalności na pewnym etapie nie wymaga już prowadzenia kilku stowarzyszonych spółek z o.o., spółek celowych czy innego rodzaju spółek córek, to dużo bardziej korzystne od ich likwidacji może się okazać połączenie ich z podmiotami dominującymi, lub dokonanie połączenia odwrotnego.

Również w sytuacji, gdy dwa podmioty chcą rozpocząć wspólnie działalność, ich połączenie przez utworzenie nowego podmiotu i skorzystanie z zasady sukcesji może być korzystniejsze niż tworzenie nowego podmiotu i przenoszenie na niego całego przedsiębiorstwa.

Niewątpliwie główną korzyścią z połączenia jest sukcesja działalności, dzięki której nie jest wymagane podpisywanie aneksów do umów. Całość praw i obowiązków spółki przejmowanej przechodzi na spółkę przejmującą. Procedura połączenia jest jednak skomplikowana i może generować koszty. Niemniej jednak, po dokonaniu analizy parametrów w konkretnej sprawie, podjęcie decyzji o połączeniu spółek może przynosić wiele korzyści, które rekompensują związane z połączeniem niedogodności.

Marcin Staniszewski

Radca Prawny



Zaufali nam:


5/5 - (liczba głosów: 3)