|
9 czerwca 2021
Spis treści

Founders Agreement czyli inaczej umowa założycielska jest porozumieniem wspólników (founderów) którzy dzięki niej ustalają główny cel projektu, podział ról, praw i obowiązków oraz rodzaj i wartość wkładów wnoszonych do przedsięwzięcia. Każdy wspólnik zawierający founders agreement dąży do tego, aby mieć jasny i przejrzysty obraz startupu, który zamierza stworzyć z pozostałymi, co sprawi że w przyszłości nie będą musieli zmagać się z różnego rodzaju problemami i nieporozumieniami.

Do czego jest potrzebna umowa założycielska?

Umowa założycielska przydaje w przypadku, gdy dochodzi do sporu między wspólnikami, ponieważ w takiej sytuacji stanowi silną obronę każdej ze stron. Ważne jest to, żeby taką umowę zawrzeć, jeśli podejmuje się działania związane z pieniędzmi, wówczas warto się zabezpieczyć.

Rodzaje umów założycielskich

  1. pre-formation founders: są to umowy założycieli zawierane na wstępnym etapie projektu, gdy jeszcze projektodawcy nie zawiązali spółki, która byłaby wehikułem dla rozwoju projektu,
  2. shareholders agreement: są to umowy pomiędzy founderami, którzy zawiązali już spółkę i mają zamiar uregulować proces projektu w ramach takiej spółki.

Co musi zawierać umowa założycielska?

Każda umowa założycielska musi zawierać przede wszystkim:

  1. Podział udziałów,
  2. Cel i założenia biznesowe,
  3. Podział zysków,
  4. Udział w stracie / dofinansowanie spółki,
  5. Role i zadania poszczególnych wspólników,
  6. Vesting i reverse vesting,
  7. Udziały dla pracowników,
  8. Prawa autorskie i własność intelektualna,
  9. Wejście inwestora,
  10. Exit plan.

Kto i kiedy może zawrzeć umowę założycielską

Umowę założycielską może zawrzeć każdy kto jest lub będzie wspólnikiem spółki. Mimo, że founders agreement dotyczy tylko założycieli, to w praktyce biznesowej obejmuje również wspólników, którzy dołączają do spółki w późniejszych etapach jej działalności. Tym samym należy zaznaczyć, że w praktyce umowa założycielska nie różni się znacznie od umowy inwestycyjnej. Obie te umowy należą do tej samej kategorii umów, które są niejawnymi porozumieniami między grupą osób, która zamierza wspólnie robić biznes.

Dobry moment, aby zawrzeć umowę założycielską ma miejsce, kiedy founderzy zdecydują się na wspólne działanie oraz ustalą kluczowe założenia. Jednak, jak to w przypadku umów bywa – im szybciej, tym lepiej. Istnieje również możliwość, aby founders agreement powstała już w istniejącej spółce, choć rzecz jasna będzie ona różnić się trochę od umowy tworzonej przed założeniem spółki.

W jakiej formie podpisać founders agreement?

W przypadku,  gdy określone podmioty zamierzają utworzyć spółkę z o.o.  odpowiednim rozwiązaniem będzie umowa z podpisami notarialnie poświadczonymi. Większość założycieli jednak ogranicza się do zwykłej formy pisemnej, która jest ważna, ale ma bardzo dużą wadę, mianowicie nie ma można na jej podstawie dochodzić skutecznego rozporządzenia udziałami. Zgodnie z kodeksem spółek handlowych rozporządzenie udziałami powinno zostać dokonane z notarialnie poświadczonymi podpisami. Takie poświadczenie nie wymaga dużych nakładów finansowych, jednak mocno poprawia sytuację wspólników.

Czy do founders agreement można wprowadzić jakieś zmiany lub aktualizacje?

Wprowadzanie zmian czy aktualizacji do umowy założycielskiej jest jak najbardziej wskazane. W trakcie współpracy bez wątpienia nastąpi jeszcze wiele zmian, które spowodują że będzie trzeba dokonać aktualizacji. W praktyce oznacza to, że warto co jakiś czas zajrzeć do umowy założycielskiej oraz usunąć nieaktualne kwestie i wprowadzić nowe ustalenia.

Czy umowa założycielska zastępuje umowę spółki?

Founders agreement nie jest umową spółki i wymaga zawarcia odrębnej umowy, która jest zgodna z przepisami kodeksu spółek handlowych. Natomiast warto wiedzieć, że jeżeli Wasza działalność ma cechy działalności gospodarczej, a nie zawiązaliście spółki, wówczas niektóre organy skarbowe mogą próbować wykazywać, że istnieje między Wami spółka cywilna. Takie sytuacje mogą się wydarzyć wbrew woli wspólników, dlatego też warto założyć spółkę niezwłocznie po zawarciu umowy założycielskiej.

Najczęściej popełniane błędy, czyli przed czym się chronić w przypadku founders agreement?

  1. Wrogie nastawienie founderów: przejawia się tym, że wspólnicy dążą do tego, aby wiele postanowień umowy było zabezpieczone karami umownymi lub też pragną, aby umowa regulowała proces decyzyjny w sposób bardzo rygorystyczny. Takie działania powodują, że zaczynają się psuć relacje między founderami, a tym samym przestają sobie wzajemnie ufać.
  2. Spółka cywilna: w niektórych przypadkach treść zawartej umowy założycielskiej może skutkować zawarciem pomiędzy founderami umowy spółki cywilnej, co pociąga za sobą daleko idące konsekwencje prawne. Warto zawrzeć w founders agreement postanowienia wprost wyłączające stosowanie przepisów o spółce cywilnej do tej umowy.
  3. Wybieganie zbyt daleko w przyszłość: polega na tym, że founderzy bardzo dużo uwagi poświęcają negocjacjom dotyczącym podziału zysku oraz możliwości sprzedaży swoich udziałów w przyszłości, zapominając o kwestiach fundamentalnych, takich jak zabezpieczenie IP czy podział obowiązków
  4. Brak charakteru umowy przedwstępnej: zdecydowana większość umów założycielskich nie zawiera w sobie zobowiązań mających charakter umowy przedwstępnej, w szczególności w zakresie zobowiązań do zawarcia w przyszłości umowy spółki i przeniesienia na taką spółkę całego posiadanego IP.
  5. Brak narzędzi nakładających na innych founderów obowiązek aktywnego działania: w niektórych przypadkach umowy założycielskie ograniczają się tylko do określenia wielkości udziałów w przyszłym przedsięwzięciu, a jednocześnie nie określają sankcji, jakie będą zastosowane wobec wspólnika, gdy będzie całkowicie bierny w rozwoju takiego przedsięwzięcia