Magdalena Hauke
|
22 lipca 2022
Spis treści

Pakiet zmian w ramach Polskiego Ładu, który został podpisany przez prezydenta 16 listopada 2021 roku dotyczy m.in. nowelizacji przepisów o PIT, a także ustawy Prawo przedsiębiorców i obejmuje swoim zakresem także limit transakcji gotówkowych, który ostatecznie będzie obowiązywał od 1 stycznia 2023 roku. Warto zapoznać się z nowymi przepisami, by uniknąć przykrych niespodzianek.

Płatności gotówkowe i bezgotówkowe

Praktycznie każda transakcja sprowadza się do płatności, czyli transferu pieniądza. Płatności mogą być realizowane za pomocą różnych form i instrumentów płatniczych. Możemy realizować je w formie gotówkowej i bezgotówkowej. Forma gotówkowa to tradycyjny środek płatniczy, który wymaga posiadania gotówki w portfelu i polega po prostu na przejściu gotówki w postaci monet lub banknotów z rąk do rąk. Transakcje gotówkowe mogą przybierać następującą formę:

  • wpłata gotówki (banknoty lub monety) w oddziale banku na wskazany rachunek bankowy odbiorcy,

  • płatność w sklepie gotówką,

  • przekaz pocztowy.

Płatność bezgotówkowa natomiast nie wymaga posiadania gotówki w portfelu i polega na przepływie pieniądza bez fizycznego udziału banknotów czy monet. Wykorzystywany jest tu pieniądz w formie elektronicznej, bez udziału gotówki, a transakcje polegają na księgowym zapisie na kontach bankowych rozliczających się podmiotów. Transakcje bezgotówkowe dotyczą zatem rozliczeń pieniężnych między stronami, które posiadają rachunek bankowy i na żadnym etapie rozliczenia nie dochodzi do użycia gotówki. Charakter taki ma również transakcja płatnicza z wykorzystaniem instrumentu, jakim jest pieniądz elektroniczny.

W Polsce płatności bezgotówkowe mogą przybierać następującą postać:

  • polecenie przelewu, przelew elektroniczny – polega na wydaniu dostawcy usług płatniczych (bank) dyspozycji przekazania określonej kwoty z rachunku płatnika na wskazany przez niego inny rachunek odbiorcy. Warunkiem wykonania transakcji przez bank jest posiadanie wystarczającej kwoty na rachunku płatnika,

  • polecenie zapłaty – usługa płatnicza polegająca na obciążeniu rachunku płatniczego płatnika, w przypadku gdy transakcja została zainicjowana przez odbiorcę na podstawie zgody wyrażonej przez płatnika na rzecz odbiorcy.

  • zlecenie stałe – zlecenie złożone bankowi dokonywania polecenia przelewu określonej kwoty pieniędzy z własnego konta bankowego na inne konto. Zazwyczaj dotyczy płatności cyklicznych, powtarzających się w regularnym odstępie czasu, np. płatności za media,

  • karta debetowa – pozwalająca na wykorzystanie środków pieniężnych tylko do wysokości kwoty, która znajduje się w danym momencie na przypisanym rachunku bankowym,

  • karta przedpłacona (prepaid) – wymagająca wcześniejszego zasilenia środkami pieniężnymi. Często wydawana od ręki, niewymagająca posiadania konta w odpowiednim banku.

  • karta kredytowa – pozwalająca na skorzystanie z oferowanego przez bank limitu kredytowego, bez konieczności posiadania na koncie odpowiedniej kwoty,

  • karta obciążeniowa – pozwalająca na korzystanie z miesięcznego limitu kredytowego przyznanego przez bank, a w dniu rozliczenia bank automatycznie obciąża konto kwotą, która była wydana w danym miesiącu,

  • czek rozrachunkowy – ręcznie wypisany, na kartkach z bloczku. Osoba, która otrzymała czek, musiała iść do banku, by po weryfikacji dokumentu następowała wypłata pieniędzy. Obecnie czeki nie są już popularnym środkiem płatniczym, ale można je spotkać w USA, Francji, Wielkiej Brytanii czy Kanadzie. Natomiast rodzajem czeków jest BLIK przy płatnościach mobilnych.

  • gospodarcze obciążenie bezpośrednie (GOBI) – tylko dla rozliczeń pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Charakter rozliczeń jest zbliżony do polecenia zapłaty. Może opiewać zarówno na małe, jak i duże kwoty, nie ma w nim limitu kwotowego. Nie można jednak odwołać zrealizowanej transakcji.

  • płatności mobilne – wszechstronny instrument płatniczy dający możliwość dokonywania płatności przy pomocy urządzenia przenośnego, np. telefonu komórkowego lub tabletu, umożliwiające zarówno zakupy w sklepach stacjonarnych i internetowych. Ten rodzaj płatności daje możliwość płatności zbliżeniowej, płatności BLIK, dokonywania przelewów między użytkownikami (również na numer telefonu) czy wypłaty z bankomatów,

Limit gotówkowy w transakcjach między przedsiębiorcami

Przedsiębiorcy mogą regulować swoje zobowiązania finansowe związane z działalnością gospodarczą w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, czyli za pośrednictwem rachunku bankowego/płatniczego. Jednak od kilku lat zauważalna jest tendencja obniżania limitu płatności gotówkowych dokonywanych pomiędzy przedsiębiorcami. Jest to wynikiem działań związanych z uszczelnianiem systemu podatkowego i jednym z pomysłów jest właśnie limit transakcji gotówkowych.

Kwestię limitu reguluje art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z treścią tego artykułu dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych wykonywaną działalnością gospodarczą będzie następować za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy gdy:

  • stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca

  • oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Należy zwrócić uwagę na współwystępowanie obu wyżej wymienionych przypadków. Oznacza to, że objęte są limitem transakcje powyżej 15 tysięcy złotych z innym przedsiębiorcą. Celem tego ograniczenia jest zwiększenie kontroli urzędów skarbowych nad przepływem środków na rachunkach bankowych przedsiębiorców.

Mimo wcześniejszych zapowiedzi o zmniejszeniu limitu do 8 000 zł, w 2022 roku limit transakcji gotówkowych to 15 000 zł. Limit ten obejmuje wszystkie transakcje gotówkowe zawierane z przedsiębiorcą. Ważne jest, że kiedy transakcja jest zawierana w obcej walucie, to należy przeliczyć ją na złote według kursu NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem transakcji. Oznacza to, że wszystkie transakcje z przedsiębiorcami powyżej 15 000 zł brutto należy realizować za pośrednictwem rachunku bankowego. Warto nadmienić, że limit ten dotyczy wartości transakcji bez względu na liczbę płatności związanych z tą transakcją. Oznacza to, że nie ma znaczenia ilość mniejszych wpłat w obrębie danej transakcji. Jeśli transakcja opiewa na ponad 15 000 zł, to należy ją zrealizować na rachunek wskazany przez przedsiębiorcę z rachunku bankowego płatnika.Bowiem jednorazowa wartość transakcji jest to cała wartość wierzytelności lub zobowiązania, wyrażona w pieniądzu, wynikająca z odpłatnej dostawy towaru lub odpłatnego świadczenia usług, określona w umowie zawartej między przedsiębiorcami.

Należy pamiętać także o zweryfikowaniu przedsiębiorcy, na konto, którego będzie realizowana płatność powyżej 15 000 zł. Weryfikacji dokonuje się, sprawdzając status przedsiębiorcy na białej liście podatników Vat oraz zgodność numeru konta bankowego, które jest tam podane.

Warto wspomnieć, że limit płatności gotówką ma zastosowanie tylko do tych zobowiązań, które powinny zostać uregulowane w formie zapłaty pieniężnej. Inne formy regulowania wzajemnych zobowiązań (na przykład kompensata czy wymiana barterowa) nie podlegają limitowi płatności.

Limit płatności gotówkowych dotyczy:

  • przedsiębiorców jednoosobowych wpisanych do CEIDG

  • spółek handlowych i innych podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców KRS, w szczególności:

    • fundacji, izb gospodarczych czy innych podmiotów, które równocześnie figurują w rejestrze przedsiębiorców KRS

    • przedsiębiorców zagranicznych prowadzących działalność gospodarczą w Polsce przez oddział (zarejestrowany w KRS)

  • wspólników spółki cywilnej

  • zagranicznego oddziału polskiego przedsiębiorcy – zgodnie z przepisami oddział nie jest odrębnym przedsiębiorcą (niezależnie od tego, w jakim kraju polski przedsiębiorca zarejestruje swój oddział, zachowuje status przedsiębiorcy polskiego)

  • polskiego przedsiębiorcy (czasowe transgraniczne świadczenie usług) dokonującego poza granicami Polski transakcji z przedsiębiorcą zagranicznym (działalność transgraniczna nie jest odrębnym przedsiębiorstwem, co nie zmienia faktu, że przedsiębiorca działający za granicą podlega polskiemu prawu).

Limit gotówkowy w transakcji z konsumentem

W transakcjach płatniczych między przedsiębiorcą i konsumentem to konsument decyduje, w jakiej formie zrealizuje transakcję z przedsiębiorcą. Może to być zarówno płatność gotówkowa i bezgotówkowa. Od 1 stycznia 2022 roku przedsiębiorca, który ma obowiązek rejestrowania przychodu za pomocą kasy fiskalnej, musi umożliwić konsumentowi płatność bezgotówkową.

Prawo do wyboru formy płatności konsument będzie miał jednak ograniczone w dwóch przypadkach: jeśli umowa określa jednoznacznie inną formę płatności i jeśli wartość transakcji opiewać będzie na kwotę wyższą niż 20 tysięcy złotych. Do tej pory nie istniał limit, który nakazywałby płatność bezgotówkową w rozliczeniach między przedsiębiorcą a konsumentem, ale rok 2023 przyniesie zmiany w tej kwestii. Od 1 stycznia 2023r. limitem objęta będzie kwota 20 000 zł.

Zmianę tę wprowadzono w ustawie z 30 maja 2014 r. o Prawach Konsumentów poprzez dodanie art. 7b o treści: „ Konsument jest obowiązany do dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego, jeżeli jednorazowa wartość transakcji z przedsiębiorcą, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 20 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.” 

Nie oznacza to jednak konieczności zapłaty za pomocą terminala płatniczego. Konsument będzie mógł zrealizować płatność przelewem. Przedsiębiorca, w przypadku transakcji powyżej określonego ustawowo limitu, będzie musiał podać kupującemu swój numer konta, na który będzie można dokonać zapłaty.Limit ten dotyczy całej wartości transakcji bez względu na ewentualne rozbicie jej na kilka mniejszych wpłat.Od stycznia 2023 przedsiębiorca nie będzie mógł żądać zapłaty w określonej formie nawet przy transakcjach poniżej 20 000 zł. To konsument wybierze formę płatności, chyba że zostało to inaczej określone w umowie.

Polski Ład – co zmienił?

Limit transakcji gotówkowych w relacjach między przedsiębiorcami był już kilkakrotnie zmieniany przez ustawodawcę. W 2017 r. został zmieniony z 15 000 euro na 15 000 zł, a obecnie w ramach Polskiego Ładu art. 19 ust. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców ma zostać zmieniony z 15 000 zł na 8 000 zł. W konsekwencji oznacza to, że od 1 stycznia 2023 r. dokonywanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą musi następować za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy w każdym przypadku gdy:

  • stroną transakcji, z której wynika płatność jest inny przedsiębiorca,

  • oraz jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 8 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Wpływ zmiany limitu gotówkowego na inne przepisy i ich konsekwencje

Art. 19 ustawy Prawo przedsiębiorców jest ściśle powiązany z art. 22p ustawy o PIT. Ust. 1 oraz ust. 2 tego artykułu wskazuje, że przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą nie będą mogli, począwszy od stycznia 2023 roku, zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatku w tej części, w jakiej kwota transakcji przekraczająca 8000 zł nie nastąpiła za pośrednictwem rachunku bankowego. Należy zatem stwierdzić, że jeśli cała płatność transakcji powyżej 8000 zł. została dokonana w formie gotówkowej, to wydatek ten w całości nie będzie stanowił kosztu uzyskania przychodu, natomiast jeśli będzie to transakcja na kwotę poniżej 8000 zł, to stanowić będzie w pełni koszt przedsiębiorcy.

Jeżeli jednak po 1 stycznia 2023 r. przedsiębiorca zaliczy do kosztów uzyskania przychodu transakcję powyżej 8000 zł, a następnie wykona płatność w formie transakcji gotówkowej, to jest obligowany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów na tę kwotę lub, jeśli zmniejszenie kosztów nie jest możliwe, zwiększenia przychodu o taką kwotę. Operację tę należy wykonać w miesiącu, w którym odpowiednio dokonano płatności bez pośrednictwa rachunku płatniczego, został zlecony przelew albo płatność została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności. Warto zaznaczyć, że znaczenie ma tutaj faktyczne dokonanie płatności, a nie wskazany na fakturze sposób zapłaty.

Wydatki powyżej 8000 zł uregulowane w formie gotówkowej nie będą stanowiły kosztu podatkowego także gdy:

  • nabyto lub wytworzono środek trwały albo nabyto wartość niematerialną i prawną,

  • dokonano płatności po likwidacji pozarolniczej działalności gospodarczej,

  • dokonano płatności po zmianie formy opodatkowania na zryczałtowaną formę opodatkowania.

W takim przypadku zwiększenie przychodów lub zmniejszenie kosztów następuje za rok podatkowy, w którym nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej. W przypadku zmiany formy opodatkowania na zryczałtowaną, za poprzedni rok podatkowy poprzedzający zmianę formy opodatkowania.

Rejestrowanie transakcji przez bank

Banki zobligowane są do rejestrowania wszystkich transakcji powyżej 15 000 euro, co stanowi, w zależności od kursu euro 60 000 – 65 000 zł, ale niektóre z nich obniżają ten limit do 10 000 euro. Oznacza to, że transakcje między przedsiębiorcami nie pozostają bez nadzoru i nawet jeśli przedsiębiorca rozbije płatność na kilka mniejszych, to może to nie pozostać niezauważonym. Konsekwencją tego może być poinformowanie urzędu skarbowego i niewątpliwa kontrola. Warto o tym pamiętać, by uniknąć problemów z urzędem skarbowym.

Podsumowanie

Podpisany przez prezydenta 16 listopada 2021 r. pakiet zmian pod nazwą Polski Ład wprowadza pewne ograniczenia w limitach płatności gotówkowych. Przepisy regulujące limity płatności gotówkowych w transakcjach między przedsiębiorcami, pomimo wcześniejszych zapowiedzi, nie weszły w życie w 2022 roku i jeszcze w tym roku obowiązuje limit na poziomie 15 000 zł. Jednakże od 1 stycznia 2023 r. limit ten zostanie zmniejszony do 8 000 zł. Oznacza to, że powyżej tych kwot nie będzie można dokonywać takich płatności. Dotyczyć to będzie również transakcji realizowanych między przedsiębiorcami i konsumentami.

Będzie to nowość, ponieważ wcześniej limity takie nie dotyczyły konsumentów. Od 1 stycznia 2023 roku limit transakcji gotówkowych dla konsumentów, czyli osób prywatnych będzie wynosił 20 000 zł i wszystkie płatności powyżej tej kwoty będą musiały być dokonywane przelewem bankowym. Jeżeli przedsiębiorca przyjmie od konsumenta płatność powyżej 20 000 zł w formie gotówkowej, to narazi się na doliczenie jej na poczet dodatkowego przychodu i będzie musiał zapłacić dodatkowy podatek. Warto zatem pamiętać o nowych przepisach, aby uniknąć przykrych konsekwencji.



Zaufali nam:


5/5 - (liczba głosów: 1)