Obsługa prawna transakcji M&A – fuzje i przejęcia z pełnym wsparciem prawnym i podatkowym
Obsługa prawna transakcji M&A
Rozwój gospodarczy przedsiębiorstwa na pewnym etapie może wymagać przeprowadzenia transakcji M&A. To strategiczne działania, których celem jest wypracowanie przewagi biznesowej poprzez precyzyjnie zaplanowane operacje gospodarcze fuzji i przejęć. Fuzje i przejęcia są dobrym rozwiązaniem dla firm poszukujących korzyści finansowych i zwiększenia skali działalności.
Kancelaria RPMS zapewnia kompleksową obsługę transakcji M&A niezależnie od branży. Decyzja o przejęciu lub połączeniu przedsiębiorstw ma znaczenie strategiczne i może przynieść wymierne efekty ekonomiczne.
Fuzje i przejęcia służą zbudowaniu silnego podmiotu, który z większą łatwością będzie konkurował na rynku. Zobacz, jak wspieramy Twój biznes.
Jak wspieramy naszych klientów?
Kancelaria RPMS to zespół prawników z wieloletnim doświadczeniem w prawie korporacyjnym. Przeprowadziliśmy dziesiątki transakcji M&A na wielomilionowe kwoty i doskonale znamy wyzwania, z jakimi borykają się przedsiębiorcy planujący fuzję lub przejęcie. Poznaj poszczególne etapy obsługi transakcyjnej M&A:
Planowanie i strategia transakcyjna
Pierwszym i kluczowym etapem transakcji M&A jest odpowiednie przygotowanie, które pozwala na maksymalizację korzyści i ograniczenie ryzyk.
Każdą współpracę rozpoczynamy od analizy i identyfikacji celów prawnych i biznesowych klienta. Dopiero po poznaniu specyfiki danego biznesu przystępujemy do wyboru optymalnej formy transakcji i opracowania strategii, która przyniesie najmocniejszy efekt synergii. Kluczem do efektywnego wsparcia na tym etapie jest analiza otoczenia konkurencyjnego przedsiębiorcy i ocena chłonności rynku z uwzględnieniem konkretnego portfolio towarów lub usług. Dlatego dużą wagę przykładamy do aktualnych aktywów i umów.
Przed podjęciem procedur scaleniowych najważniejsze jest ustalenie wspólnego planu działania oraz przeprowadzenie negocjacji.
- Analizujemy cele prawne i biznesowe pod kątem ryzyk.
- Opracowujemy indywidualną formę transakcji i strategię działania.
- Przygotowujemy umowy NDA.
- Zapewniamy doradztwo w zakresie struktury prawnej i podatkowej przed oraz po połączeniu.
- Opracowujemy zróżnicowane scenariusze prawne i modele umowne.
Due diligence
Badanie należytej staranności ma kluczowe znaczenie dla bezpiecznego i efektywnego przeprowadzenia M&A. Zapewniamy wsparcie ekspertów finansowych i podatkowych oraz kompleksową analizę prawną spółki w zakresie umów, regulacji i ryzyk. Po zakończeniu due diligence otrzymujesz szczegółowy raport, w którym identyfikujemy potencjalne zagrożenia, czyli tzw. Red Flags oraz umieszczamy rekomendacje co do dalszych działań.
Przeczytaj więcej o due diligence na naszym blogu:
- Jak przebiega due diligence w kontekście M&A?
- Vendor due diligence – czym jest i jak go przeprowadzić?
Negocjacje i dokumentacja transakcyjna
Przeprowadzenie badania należytej staranności od strony kupującego i sprzedawcy tworzy grunt pod negocjacje związane z transakcją M&A. Kolejnym krokiem jest wypracowanie warunków kooperacji, które będą atrakcyjne dla obu stron. Wspieramy naszym klientów w prowadzeniu negocjacji warunków przejęcia z wykorzystaniem Virtual Data Room. Zapewniamy redakcję klauzul umownych w dokumentacji związanej z M&A, uchwałach korporacyjnych, listach intencyjnych.
- Prowadzimy negocjacje warunków transakcji M&A z wykorzystaniem VDR-ów.
- Redagujemy treść umów sprzedaży akcji lub udziałów (SPA), umów NDA i innych dokumentów zabezpieczających.
- Opracowujemy listy intencyjne.
- Pomagamy redagować uchwały korporacyjne i dbamy o ich zgodność z obowiązującymi przepisami i umową albo statutem spółki.
- Zapewniamy pomoc notariusza.
Wsparcie regulacyjne i zgody
Zapewniamy obsługę transakcji M&A, które opiewają na wysokie kwoty lub dotyczą sektorów poddanych regulacji ustawodawcy. Pomagamy przy zgłoszeniach fuzji lub przejęcia do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta (w przypadku transakcji krajowych) albo Komisji Europejskiej (w przypadku transakcji transgranicznych). W zależności od branży, w jakiej działają podmioty biorące udział w M&A może pojawić się także konieczność zgłoszenia zmian do organu regulacyjnego – Komisji Nadzoru Finansowego, Urzędu Regulacji Energetyki lub Urzędu Komunikacji Elektronicznej.
Analizujemy operacje gospodarcze pod kątem konieczności zastosowania mechanizmu kontroli inwestycji zagranicznych (FDI Screening Mechanism) i w razie potrzeby występujemy do właściwego ministra o wyrażenie zgody na operację gospodarczą.
- Zgłaszamy transakcje M&A będące koncentracją do Prezesa UOKIK lub Komisji Europejskiej.
- Raportujemy fuzje i przejęcia do właściwego regulatora.
- Analizujemy, czy dana transakcja podlega pod Screening Mechanism obowiązujący w całej Unii Europejskiej.
- Dokonujemy zgłoszenia w CRBR w razie zmian w strukturze właścicielskiej.
Finalizacja M&A
Po zamknięciu transakcji kupujący jest zobowiązany zapłacić należne podatki i złożyć stosowne deklaracje podatkowe do urzędu skarbowego. Należy pamiętać o aktualizacji księgi udziałów lub księgi akcyjnej, a także dokonania niezbędnych zmian w księgach wieczystych i Krajowym Rejestrze Sądowym.
Połączenie przedsiębiorstw wymaga wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, co jest formą legalizacji nowego podmiotu rynkowego. W wyniku fuzji może powstać nowy podmiot, który od momentu wpisu do rejestru uzyskuje osobowość prawną i odrębny status na rynku.
Niekiedy na tym etapie pojawia się konieczność przeprowadzenia ostatecznego badania due diligence, zwłaszcza jeżeli część informacji była objęta poufnością. Strony transakcji mogą też umówić się na korektę ceny, która może być uzależniona od wyników spółki już po zamknięciu transakcji.
- Zapewniamy koordynację czynności prawnych i formalnych na dzień zamknięcia transakcji.
- Przeprowadzamy zgłoszenia M&A do KRS.
- Aktualizujemy księgi udziałów i księgi akcyjne.
- Składamy deklaracje podatkowe do urzędu skarbowego.
- Ściśle współpracujemy z księgowością spółki.
Wsparcie po transakcji – Post Merger Integration
Proces Post Merger Integration często okazuje się najtrudniejszym etapem całej transakcji M&A. Tak naprawdę zaczyna się już na etapie planowania strategii połączenia przedsiębiorstw, ale dotyczy również wszystkich aspektów pozakorporacyjnych, które mają wpływ na wypracowanie efektu synergii. Obejmuje takie aspekty jak wypracowanie modelu komunikacji, retencję pracowników, konsolidację IT i procesów księgowych, a wreszcie połączenie kultur biznesowych.
- Zapewniamy pełne wsparcie integracyjne (m.in. zawiadomienia pracowników i wspólników o M&A).
- Wspieramy wypracowanie procesu uchwałodawczego.
- Analizujemy umowy z podwykonawcami (np. usługi IT, RODO).
- Opracowujemy dokumentację pracowniczych planów kapitałowych ESOP.
Dlaczego warto nam zaufać przy transakcjach M&A?
Transakcje M&A wymagają nie tylko znajomości prawa, ale przede wszystkim doświadczenia w realnym prowadzeniu procesów – od pierwszej analizy struktury właścicielskiej, przez due diligence i negocjacje, aż po zamknięcie transakcji i integrację po przejęciu. Kancelaria RPMS od początku swojej działalności specjalizuje się w obsłudze przedsiębiorców, a projekty fuzji i przejęć stanowią jeden z kluczowych obszarów naszej praktyki.
Koordynowaliśmy formalnoprawnie oraz strategicznie liczne procesy sprzedaży udziałów, przejęć przedsiębiorstw i reorganizacji grup kapitałowych – zarówno na rynku krajowym, jak i w strukturach z elementem zagranicznym. Prowadziliśmy projekty z obszaru IT, TSL, branży budowlanej oraz dynamicznie rozwijającego się sektora FinTech. Dzięki temu rozumiemy nie tylko konstrukcję umowy sprzedaży udziałów czy akcji, ale również realia biznesowe i branżowe, w których funkcjonują nasi klienci.
Nasze doświadczenie obejmuje:
- strukturyzowanie transakcji,
- badania due diligence prawne i podatkowe,
- negocjacje dokumentów transakcyjnych,
- zabezpieczenie interesów wspólników i inwestorów,
- zarządzanie ryzykiem sporów oraz konfliktów właścicielskich,
- wsparcie w zakresie Post Merger Integration.
Wyróżnia nas praktyczne podejście do negocjacji i umiejętność prowadzenia rozmów w sytuacjach wymagających – również wtedy, gdy pojawiają się napięcia pomiędzy wspólnikami lub nieprzewidziane ryzyka w toku badania spółki. Znamy dynamikę stołu negocjacyjnego i potrafimy skutecznie reprezentować interesy klienta zarówno w transakcjach typu buy-side, jak i sell-side.
Kluczową wartością jest dla naszych klientów kompleksowość obsługi. Projekty M&A prowadzimy w oparciu o multidyscyplinarny zespół – obok prawników zaangażowani są doradcy podatkowi, eksperci finansowi, biegli rewidenci, rzeczoznawcy oraz rzecznicy patentowi. Dzięki temu klient otrzymuje spójne, zintegrowane wsparcie w obszarze prawnym, podatkowym, finansowym i regulacyjnym, bez konieczności koordynowania wielu podmiotów zewnętrznych.
Obsługujemy zarówno lokalne transakcje właścicielskie, jak i rozbudowane procesy obejmujące podmioty zagraniczne. Wspieramy przedsiębiorców, inwestorów branżowych oraz fundusze, zapewniając bezpieczeństwo prawne, transparentność procesu oraz realne ograniczenie ryzyk transakcyjnych.
Powierzając nam projekt M&A, zyskujesz partnera, który łączy doświadczenie transakcyjne, strategiczne podejście do biznesu i pełne zaplecze specjalistów – od pierwszej analizy do skutecznego zamknięcia procesu.

Proces rozpoczęcia współpracy
Współpracę rozpoczynamy od wstępnej rozmowy – telefonicznej, mailowej, spotkania lub wideokonferencji, podczas którego poznajemy potrzeby i priorytety Klienta.
Następnie przedstawiamy propozycję współpracy, rekomendowany model rozliczeń i harmonogram. Po podpisaniu umowy przydzielamy opiekuna, organizujemy przekazanie dokumentów i ustalamy zasady komunikacji.
Dzięki temu proces wdrożenia przebiega sprawnie i bez zbędnych formalności.
Czym są transakcje M&A?
Operacja M&A to szeroki termin używany na określenie połączenia przedsiębiorstw lub ich aktywów poprzez różnego rodzaje operacje finansowe. Połączenie spółek może polegać na przeniesieniu całego majątku spółki na nowy podmiot lub spółkę przejmującą, co prowadzi do zmian w strukturze własności przedsiębiorstwa oraz wpływa na dalszą działalność gospodarczą tych podmiotów. Tymi operacjami są m.in. fuzje, przejęcia, konsolidacje, nabycie aktywów, oferty przetargowe lub wykupy menedżerskie (MBO). Ich wspólnym celem jest wypracowaniem synergii, czyli efektu gospodarczego, który będzie większy niż suma obu łączących się przedsiębiorstw.
Warto podkreślić, że transakcje M&A są regulowane przez Kodeks spółek handlowych, który określa zasady dotyczące fuzji i przejęć. Połączenie przedsiębiorstw wymaga wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, co legalizuje nowy podmiot na rynku. Motywy finansowe fuzji i przejęć obejmują m.in. zwiększenie zdolności do zadłużenia, korzyści podatkowe czy zagospodarowanie nadwyżek finansowych.
Fuzja polega na połączeniu dwóch lub więcej przedsiębiorstw, w wyniku czego powstaje nowy podmiot, a dotychczasowe spółki tracą swój byt prawny. Wszelkie prawa i obowiązki przedsiębiorstw łączących się przechodzą na nowo utworzoną spółkę. Z kolei przejęcie firmy (przejęcie przedsiębiorstwa) polega na nabyciu kontroli nad innym przedsiębiorstwem, które zachowuje swoją osobowość prawną i byt prawny – w wyniku przejęcia nie powstaje nowy podmiot prawny, a podmiot przejmujący zyskuje kontrolę nad majątkiem oraz działalnością gospodarczą przejmowanego.


Rodzaje transakcji M&A
W transakcjach M&A wyróżnia się różne rodzaje fuzji i przejęć, które mają kluczowe znaczenie dla strategii rozwoju przedsiębiorstw. Najczęściej wskazuje się cztery rodzaje fuzji: fuzja pozioma (obejmująca firmy działające na tym samym rynku i wytwarzające podobne produkty), fuzja pionowa (dotycząca firm na różnych etapach procesu produkcyjnego, pozwalająca na zwiększenie kontroli nad procesem produkcyjnym i poprawę jakości końcowego produktu), fuzja konglomeratowa (łącząca firmy prowadzące działalność niezależną, działające w odmiennych branżach, co służy dywersyfikacji działalności), oraz przejęcia koncentryczne (obejmujące podmioty powiązane w zakresie geograficznym, technologicznym lub rynkowym, często prowadzące działalność niezależną, a ich celem jest osiągnięcie efektów synergii i dywersyfikacja).
Przejęcia pionowe obejmują firmy na kolejnych etapach procesu produkcyjnego, co pozwala na optymalizację i integrację działań w procesie produkcyjnym oraz zwiększenie kontroli nad łańcuchem wartości dodanej.
Warto podkreślić, że spółki kapitałowe mogą łączyć się z inną spółką, w tym z zagranicznymi podmiotami, natomiast spółka osobowa nie może być spółką przejmującą ani nowo zawiązaną w ramach transakcji fuzji i przejęć, co wynika z przepisów kodeksu spółek handlowych.
Jedną z form połączenia jest zawiązanie nowej spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się podmiotów. W takim przypadku wspólnicy lub akcjonariusze otrzymują akcje nowej spółki, co stanowi istotny element rozliczenia i struktury transakcji fuzji.
W transakcjach M&A wyróżnia się także asset deal (polegający na nabyciu konkretnych składników majątkowych, co pozwala na ominięcie części ryzyk prawnych, choć bywa trudniejsze operacyjnie) oraz share deal (polegający na przejęciu firmy wraz z jej historią, zobowiązaniami i potencjalnymi ukrytymi długami).
Kluczowym etapem każdej transakcji fuzji i przejęcia jest odpowiednie przygotowanie – obejmuje ono ustalenie wspólnego planu działania, przeprowadzenie negocjacji, analizę rentowności, ocenę ryzyk oraz wsparcie ze strony zarządu, doświadczonych doradców prawnych i ekonomistów. Zbyt szybka fuzja lub przejęcie firmy może skutkować stratami, a nawet upadłością nowej spółki. Kompleksowa obsługa prawna minimalizuje ryzyko nabycia problematycznej spółki i zapewnia legalne osiągnięcie celu biznesowego.
Motywacje finansowe transakcji M&A obejmują zwiększenie skali działalności, wzrost rentowności, zwiększenie pojemności zadłużeniowej, korzyści podatkowe, wykorzystanie nadwyżek finansowych oraz zmiany w strukturze własności przedsiębiorstwa. Przejęcia fuzje to procesy strategiczne, które pozwalają na wzmocnienie pozycji rynkowej, połączenie zasobów (know-how, pracowników), osiągnięcie efektów kosztowych oraz rozwój innowacji i nowych produktów lub usług. Czynności M&A mogą być podejmowane z chęci przeprowadzenia inwestycji, która nie byłaby możliwa w pojedynkę, a także w celu ochrony miejsc pracy i zapobiegania upadłości słabszych firm poprzez ich integrację z silniejszymi podmiotami.
Case study
Case Study
Case study: zmiana formy działalności na spółkę z o.o. i utworzenie fundacji rodzinnej
Case Study
Case study – przekształcenie spółki jawnej na spółkę z o.o. z estońskim CIT
Finanse i podatki 💰
Estoński CIT – wdrożenie i obsługa
Compliance
Procedury compliance współpracy z krajami wysokiego ryzyka – audyt prawny podejścia i ryzyk sankcyjnych
Do podstawowych rodzajów transakcji M&A należy zaliczyć:
- przejęcie horyzontalne (fuzja pozioma) – obie firmy działają w tej samej branży, wytwarzając podobne produkty, a celem M&A jest zazwyczaj zwiększenie udziału w rynku, ograniczenie kosztów i eliminacja konkurencji,
- przejęcie wertykalne (fuzja pionowa) – firmy biorące udział w M&A działają na różnych poziomach łańcucha logistycznego lub procesu produkcyjnego (np. producent i dostawca), celem jest uproszczenie operacji gospodarczych, zwiększenie efektywności i zapewnienie większej kontroli nad biznesem,
- przejęcie konglomeratowe (fuzja konglomeratowa) – polega na połączeniu firm prowadzących działalność niezależną, działających w różnych obszarach rynku w celu dywersyfikacji portfolio produktów lub usług i strategicznego zarządzania ryzykiem,
- przejęcia typu market extension – połączenie firm oferujących zbliżone produkty lub usługi, ale działających na kilku rynkach, pozwala na dotarcie do nowych segmentów odbiorców,
- przejęcia kongeneryczne (przejęcia koncentryczne) – dotyczą firm powiązanych w zakresie geograficznym, technologicznym lub rynkowym, ale oferujących odmienne towary lub usługi, które są ze sobą w jakiś sposób powiązane; dzięki temu działaniu można zwiększyć obecność przedsiębiorstw na rynku bez rezygnacji z konkretnych obszarów specjalizacji.
Chcesz dowiedzieć się więcej o tym, do czego powinno prowadzić prawidłowo przeprowadzone połączenie? Sprawdź nasz artykuł: Na czym polega synergia w procesach M&A?

Masz pytania ?
Chcesz dowiedzieć się więcej o naszych usługach w zakresie M&A?
Napisz na adres mailowy kancelaria@rpms.pl lub zadzwoń pod numer telefonu 61 307 09 91 i porozmawiajmy, co możemy dla Ciebie zrobić.

FAQ – Obsługa prawna transakcji M&A
Jak długo trwa transakcja M&A?
Czas trwania transakcji M&A zależy od wielu czynników, w tym przebiegu negocjacji, rodzaju umowy i obowiązków formalnych po jej zawarciu. Zazwyczaj udaje się „zamknąć” proces w 6-9 miesiącach, ale w przypadku dużych przedsiębiorstw M&A może trwać nawet ponad rok.
Czy badanie Vendor Due Diligence jest niezbędne w procesie M&A?
Nie, badanie VDD jest fakultatywne, ale stanowi dodatkowe zabezpieczenie dla sprzedającego i warto je rozważyć. Dzięki VDD firma może lepiej przygotować się do sprzedaży, wzmocnić swoją sytuację negocjacyjną i opracować różne scenariusze działania.
Czym różni się umowa SPA od APA w transakcji M&A?
Umowa SPA (Share-Purchase Agreement) dotyczy tzw. share deal, czyli przejęcia udziałów lub akcji w spółce przez kupującego. W tym przypadku nabywca przejmuje cały byt prawny spółki wraz z jej historią, zobowiązaniami oraz potencjalnymi ukrytymi długami i ryzykami. Z kolei umowa APA (Asset-Purchase Agreement) odnosi się do asset deal, gdzie przedmiotem transakcji są konkretne składniki majątkowe przedsiębiorstwa. Asset deal pozwala na ominięcie części ryzyk prawnych związanych z historią spółki, ale bywa trudniejszy operacyjnie. W share deal spółka zachowuje swój byt prawny, natomiast w przypadku fuzji podmioty tracą swój dotychczasowy byt prawny i powstaje nowa jednostka. Rodzaj umowy ma znaczenie dla przebiegu całej transakcji.
Czy transakcja M&A powoduje przejście zakładu pracy na nowego pracodawcę?
To, czy transakcja M&A, zostanie uznana za przejście zakładu pracy w rozumieniu kodeksu pracy, zależy od rodzaju zawartej umowy i jej treści. Z reguły umowy typu Asset Deal powodują przejście zakładu pracy, a Share Deal nie wywołują tego skutku. Każdorazowo należy jednak dokładnie przeanalizować warunki kontraktu.
Kiedy transakcję M&A trzeba zgłaszać do Prezesa UOKiK?
Fuzję lub przejęcie należy zgłosić Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sytuacji, kiedy przekroczone zostaną określone progi finansowe obrotu łączących się przedsiębiorstw. Jest to 1 miliard euro dla transakcji światowych i 50 milionów euro dla transakcji krajowych. Od tej zasady obowiązują wyjątki. Brak zgłoszenia pomimo obowiązku stwarza ryzyko nałożenia wysokiej kary finansowej do 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym wydanie decyzji.
Prawo spółek
- Przekształcenie JDG w spółkę z o.o.
- Przekształcenie JDG w spółkę komandytową
- Przekształcenie JDG w spółkę jawną
- Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z o.o
- Przekształcenie spółki cywilnej w jawną
- Przekształcenie spółki cywilnej w komandytową
- Przekształcenie spółki jawnej w spółkę z o.o.
- Przekształcenie spółki jawnej w spółkę komandytową
- Przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z o.o.
- Przekształcenie spółki cywilnej
Aktualności
Finanse i podatki 💰
Estoński CIT - wdrożenie i obsługa
Compliance
Procedury compliance współpracy z krajami wysokiego ryzyka - audyt prawny podejścia i ryzyk sankcyjnych
Prawo produktowe i CE
Odpowiedzialność karna i administracyjna w prawie produktowym
Fundacja rodzinna






























































