Co ma zrobić nadawca przesyłki gdy przewoźnik nie przyjeżdża po towar?

W obecnych czasach bardzo często korzysta się z usług przewoźników. Dzieje się tak przede wszystkim z powodu prężnie rozwijającego się handlu sieciowego. Kupowanie i sprzedawanie przez internet stało się bardzo łatwe i komfortowe dla obu stron transakcji. Decydując się na usługi przewoźnika, rodzi się zobowiązanie do przestrzegania pewnych zasad – tzn. należytego przygotowania towaru do przewozu oraz niezbędnej dokumentacji i oczywiście uiszczenia stosownych opłat. W zamian od przewoźnika oczekuje się transportu towaru w sposób bezpieczny i przede wszystkim terminowy. Jak więc należy postąpić jeżeli usługodawca nie wywiąże się ze swojej części umowy? Co ma zrobić nadawca przesyłki jeśli umówiony przewoźnik nie przyjeżdża po towar?

Brak przewoźnika w umówionym miejscu

Kiedy okazuje się, że wybrany przewoźnik nie dociera w umówione miejsce o określonym czasie należy w pierwszej kolejności zastanowić się nad tym co mogło do tego doprowadzić, czy być może nie są to zaniedbania lub błędy leżące po stronie osoby zamawiającej usługę przewozu.

Weryfikacja dokumentacji

W przypadku niepojawienia się przewoźnika jedną z pierwszych kwestii, jaką powinna zweryfikować osoba, która zamówiła transport, jest dotycząca go dokumentacja. Szczególnie ważnym elementem jest adres odbioru przesyłki. Jeżeli przewoźnik nie dotarł, to w pierwszej kolejności należy sprawdzić właśnie te dane, gdyż może okazać się, że wystąpił błąd i w związku z tym pojechał on w inne miejsce.

Kontakt z firmą przewozową

W sytuacji kiedy przewoźnik nie dotarł do przesyłkę warto również spróbować skontaktować się z firmą realizującą transport i postarać się wyjaśnić zaistniałą sytuację. Być może pracownik firmy lub osoba dyżurująca na infolinii będzie w stanie zweryfikować problem i znaleźć dla niego stosowne rozwiązanie. Może zdarzyć się, że przewoźnik nie dotarł o umówionej godzinie z przyczyn niezależnych od siebie – np. w drodze miała miejsce kolizja, która uniemożliwia mu przejazd.

Odpowiedzialność przewoźnika za nieodebrany ładunek

Jeżeli jednak przewoźnik w ogóle nie zgłosi się po ładunek i nie ma w tym przypadku winy osoby zamawiającej transport, wówczas można przenieść na niego odpowiedzialność za niewykonanie zlecenia przewozowego.

W Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) jak i również w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. prawo przewozowe nie ma jednak wymienionych żadnych konsekwencji ponoszonych przez przewoźnika, który nie wywiązał się z zawartej umowy przewozu.

Z tego powodu zleceniodawca może jedynie opierać się o reguły ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, które dotyczą odpowiedzialności kontrahentów
w związku z niewykonaniem umowy.

Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy zgodnie z kodeksem cywilnym

Zgodnie z art. 471 kodeksu cywilnego dłużnik ma obowiązek naprawienia szkody, która wynikła z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi on odpowiedzialności.

W tej sytuacji przewoźnik, który nie przyjechał po towar, ma obowiązek odpowiednio zrekompensować zleceniodawcy poniesione przez niego straty oraz utracone korzyści. Najczęściej są to:

• kary umowne lub odszkodowania związane z opóźnieniem przewozu towaru, niedostarczeniem go w umówionym czasie;

• wzrost kosztów transportu, który został zlecony innej firmie przewozowej.

W sytuacji kiedy specyfika towaru sprawia, że opóźniony transport wiąże się z jego uszkodzeniem lub zniszczeniem – są to np. warzywa lub owoce, które mogą ulec zepsuciu – wówczas zleceniodawca może wnosić o całkowitą rekompensatę za produkty, które nie zostały przewiezione na czas.

Należy jednak pamiętać, że w braku uregulowań w Konwencji CMR, opieramy się w przypadku takich roszczeń na postanowieniach Kodeksu Cywilnego, co związane jest z ryzykiem surowości uregulowań tzw. wykonania zastępczego. Tak samo w zakresie kar umownych – tak znane “100% frachtu” łatwo może zostać uznane przez sąd orzekający w sprawie za karę umowną zbyt nadmierną, a w konsekwencji sąd może dokonać miarkowania zastrzeżonej kary umownej.

Odpowiedzialność wynikająca z zapisów umowy

Już na etapie przygotowywania umowy przewozu zleceniodawca może, a nawet powinien zabezpieczyć się odpowiednimi zapisami, które będą regulować kary umowne, jakie poniesie przewoźnik w sytuacji niestawienia się po towar w umówionym miejscu i czasie. Ważne, aby osoba przygotowująca umowę dokładnie wyjaśniła jaki rodzaj konsekwencji w danej sytuacji będzie zobowiązany ponieść przewoźnik. Ustalenia muszą być klarowne i zrozumiałe, dlatego okoliczności, które spowodują nałożenie kary oraz jej wysokość powinny w umowie zostać dokładnie opisane. Poprawność opisania kar umownych jest warunkiem ich skutecznego późniejszego dochodzenia.

W przypadku kiedy przewóz dotyczy towaru, który niedostarczony na miejsce w odpowiednim czasie może ulec zniszczeniu warto również zawrzeć w umowie klauzulę zapewniającą uzyskanie pełnej rekompensaty za zniszczony towar, ponieważ może okazać się, że sama kara umowna nie pokryje pełnych kosztów, które z tego tytułu musiałby ponieść zleceniodawca. Stąd tak ważne jest, by w umowach pilnować zastrzeżenia odpowiedzialności na zasadach ogólnych w sytuacji, gdy kara umowna nie wyczerpie całości roszczeń (szkoda wyższa jest od ustalonej kary umownej).

Podsumowanie

W przypadku gdy umówiony przewoźnik nie przyjeżdża po odbiór towaru, nadawca w pierwszym kroku powinien sprawdzić, czy sam nie popełnił błędu w umowie, np. nie podał złego adresu. Jeżeli jednak ze strony zleceniodawcy wszystko zostało wykonane we właściwy sposób i nie doszło do żadnej pomyłki, może on dochodzić roszczeń od przewoźnika z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Warto już na etapie jej zawierania właściwie zabezpieczyć interesy i wpisać odpowiednie klauzule w postaci kar umownych, zapewniających stosowne naprawienie szkody stronie pokrzywdzonej.