CZY OBRÓT TOKENAMI PODLEGA POD NADZÓR KNF?

Stanowisko KNF wobec kryptoaktywów – jak zmienia się wraz z nową ustawą?

KNF od lat podkreśla, że obrót kryptoaktywami wiąże się z istotnym ryzykiem – prawnym, technologicznym i inwestycyjnym. Jeszcze przed wdrożeniem regulacji unijnych KNF wydawała komunikaty ostrzegające przed ICO, nieuregulowanymi stablecoinami czy platformami obrotu działającymi poza jakimkolwiek nadzorem.

Nowa ustawa wdrażająca w pełni wymogi MiCA zmienia ich charakter. Obok dotychczasowych komunikatów ostrzegawczych KNF otrzymuje wyraźnie zdefiniowane kompetencje nadzorcze wobec dostawców usług w zakresie kryptoaktywów (CASP) oraz wybranych emitentów tokenów.

Sam fakt nabycia kryptoaktywa nadal rodzi konsekwencje:

• cywilne (ryzyko niewykonania świadczenia przez emitenta),

• podatkowe (opodatkowanie obrotu aktywami cyfrowymi),

• handlowe (zobowiązania wynikające ze struktury emisji).

Jednocześnie Komisja zwraca uwagę, że wiele ryzyk wynika z natury DLT – rejestru rozproszonego, którego decentralizacja i międzynarodowy charakter utrudniają dochodzenie roszczeń. Wiele tokenów wciąż emitują podmioty spoza UE, a przez brak jednego, centralnego systemu informacji i automatyzacji poprzez smart contracts dochodzenie roszczeń w sporach bywa niemalże niewykonalne.

Popularność ICO, IEO czy ofert sprzedaży tokenów użytkowych jeszcze bardziej zwiększa skalę zagrożeń. W tych modelach nabywca płaci klasycznym pieniądzem lub kryptowalutą w zamian za token o często niejasnym statusie prawnym, niepowiązanym z żadnym instrumentem finansowym ani zabezpieczeniem majątkowym.

W ocenie KNF — potwierdzonej również przez komunikaty z 2021 r. i późniejsze stanowiska w ramach konsultacji MiCA — inwestowanie w kryptoaktywa pozostaje działalnością wysokiego ryzyka, zwłaszcza tam, gdzie zabraknie nadzoru, białej księgi, obowiązków informacyjnych i odpowiedzialności emitenta.

• KNF od lat ostrzega przed ryzykami krypto, a nowa ustawa po raz pierwszy daje mu realne, twarde kompetencje nadzorcze wobec CASP i wybranych emitentów.

• Mimo regulacji inwestowanie w kryptoaktywa wciąż pozostaje obszarem wysokiego ryzyka.

Rodzaje tokenów w cyfrowym obrocie

Rynek kryptoaktywów nie jest jednolity – i właśnie dlatego klasyfikacja tokenów ma dziś większe znaczenie niż kilka lat temu. Dla inwestora stanowi to pierwszy krok do zrozumienia, z jakim ryzykiem ma do czynienia, a dla przedsiębiorcy jest to wskazówka, czy jego projekt będzie objęty reżimem regulacyjnym. Prace nad pełnym wdrożeniem MiCA oraz polską ustawą o rynku kryptoaktywów tylko zwiększają wagę tych rozróżnień.

Tokeny płatnicze (currency tokens)

Tokeny płatnicze to najbardziej „intuicyjna” grupa — od klasycznych altcoinów po coraz popularniejsze stablecoiny. Altcoiny nie są powiązane z żadną walutą fiducjarną, a ich wartość zależy przede wszystkim od popytu, narracji rynkowej i płynności. Kurs często reaguje na zmiany nastrojów inwestorów i działania marketingowe w mediach społecznościowych.

W ramach tokenów płatniczych wyróżnia się stablecoiny — kryptowaluty powiązane z realnym aktywem, np. USD. Przykładami są:

• Tether (USDT),

• True USD (TUSD),

• Origin Dollar.

Po wejściu w życie nowych regulacji stablecoin może zostać zakwalifikowany jako pieniądz elektroniczny lub jako tzw. token powiązany z aktywami w rozumieniu MiCA. To oznacza konieczność działania w reżimie nadzoru KNF — odpowiednio jako instytucja pieniądza elektronicznego lub jako podmiot uprawniony do emisji asset-referenced tokens.

Upadek Terraform i TerraUSD udowodnił, że nawet token, który wydawał się stabilny, może być konstrukcyjnie wadliwy — regulacja nie zastąpi analizy ryzyka.

Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy – zadzwoń i porozmawiaj z naszym prawnikiem -> +48 61 307 09 91.

Tokeny inwestycyjne (investment tokens)

Tokeny inwestycyjne są najbardziej zbliżone do tradycyjnych instrumentów finansowych. Mogą:

• odwzorowywać prawa wynikające z papierów wartościowych,

• odzwierciedlać udział w podmiotach zbiorowego inwestowania,

• inkorporować prawa udziałowe (np. tokenizowane udziały w spółce).

Jeżeli token spełnia definicję instrumentu finansowego, to wypada z reżimu MiCA i podlega dotychczasowym regulacjom rynku kapitałowego (MiFID, Prospekt itd.). Oznacza to pełny reżim nadzoru KNF właściwy dla instrumentów finansowych, niezależnie od tego, że jest zapisany w technologii DLT.

To ważna zmiana, bo emitenci i platformy przestają funkcjonować „pomiędzy regulacjami”. Jeżeli token w rzeczywistości jest cyfrową formą akcji lub obligacji, zostanie potraktowany jak instrument finansowy niezależnie od technologii.

Tokeny inwestycyjne mogą też łączyć cechy różnych kategorii – wówczas mówimy o tokenach hybrydowych.

Tokeny użytkowe (utility tokens)

Tokeny użytkowe co do zasady nie są traktowane jak instrumenty finansowe. Po wejściu w życie nowej ustawy pozostaną objęte lżejszym reżimem niż tokeny inwestycyjne czy stablecoiny, ale:

• ich publiczna oferta lub dopuszczenie do obrotu wymaga dokumentu kryptoaktywa (whitepaper) spełniającego wymogi MiCA,

• podmioty oferujące takie tokeny jako CASP będą wymagały zezwolenia KNF i podlegały jego nadzorowi.

Nadzorowana będzie przede wszystkim działalność (usługi w zakresie kryptoaktywów), a nie sam „utility token” jako instrument finansowy.

Tokeny hybrydowe

To tokeny, które łączą funkcje użytkowe, płatnicze i inwestycyjne. W praktyce regulacyjnej MiCA przewiduje identyfikację „charakteru dominującego”, a nie wybór przez emitenta. Jeśli projekt ma element inwestycyjny, może automatycznie trafić do bardziej restrykcyjnego reżimu.

• Klasyfikacja tokenów określa, jaki reżim MiCA i jakie obowiązki mają zastosowanie do danego projektu.

• O poziomie nadzoru decyduje realna funkcja tokena — nie jego nazwa.

Czy obrót tokenami podlega nadzorowi KNF?

Do momentu pełnego wdrożenia MiCA ustawą o kryptoaktywach w Polsce i wyznaczenia KNF jako organu właściwego, praktyczny nadzór nad „klasycznymi” altcoinami i utility tokens był ograniczony do sytuacji, w których projekt wpadał w istniejące regulacje (instrumenty finansowe, pieniądz elektroniczny, usługi płatnicze). W pozostałych przypadkach – szczególnie przy emisjach spoza UE – nadzór był iluzoryczny.

Po wdrożeniu ustawy katalog podmiotów nadzorowanych rozszerzy się o:

• giełdy i kantory krypto (jako CASP),

• usługodawców przechowywania kryptoaktywów,

• emitentów wybranych kategorii tokenów,

• platformy oferujące kryptoaktywa klientom.

To nie token sam w sobie będzie objęty nadzorem, lecz działalność, którą podmiot wykonuje: obrót, przechowywanie, oferowanie, pośrednictwo. Mamy przed sobą fundamentalną zmianę względem dotychczasowego stanu prawnego.

Wybierając RPMS, zyskujesz dostęp do zespołu ekspertów z wielu obszarów prawa -> https://rpms.pl/zespol.

Po wejściu w życie ustawy nadzorowi KNF podlegać będzie nie sam token, lecz działalność podmiotów oferujących usługi krypto. Dotychczasowy „iluzoryczny” nadzór zastąpi pełny reżim licencyjny i kontrolny obejmujący giełdy, kantory, podmioty odpowiedzialne za przechowywanie aktywów i emitentów wybranych tokenów.

Zagrożenia związane z obrotem tokenami – co zmienia nowa ustawa?

Największe ryzyko dotyczy projektów finansowanych w modelu ICO/ITO, które zwykle działają jeszcze w bardzo wczesnej fazie rozwoju. Inwestor przekazuje środki za token, którego wartość zależy od powodzenia przedsięwzięcia, a choć MiCA wprowadza obowiązek przygotowania whitepaperu, nie chroni to przed możliwością utraty kapitału.

Dokument kryptoaktywa musi zawierać istotne informacje o ryzykach, emitencie, warunkach emisji i technologii. To z pewnością zwiększa transparentność, ale nie gwarantuje pełnego bezpieczeństwa. Wiele projektów działa poza UE, smart contracts utrudniają dochodzenie roszczeń, a błędy technologiczne — jak w przypadku Terraform/LUNA — mogą prowadzić do całkowitej utraty wartości.

Dodatkowo część projektów to działalność nielegalna, od ICO bez wymaganego whitepaperu po schematy przypominające piramidy finansowe. Mimo nowych regulacji rynek kryptoaktywów nadal wymaga ostrożności i pełnej zgodności z przepisami.

• MiCA poprawia przejrzystość rynku dzięki obowiązkowi whitepaperu, ale nie eliminuje ryzyk — projekty ICO/ITO nadal mogą upaść, a inwestor wciąż może stracić cały kapitał.

• Nawet po wdrożeniu ustawy istotne zagrożenia dotyczą technologii, braku transparentności i ryzyka prawnokarnego, dlatego ostrożność nadal pozostaje niezbędna.

Rynek krypto właśnie kończy etap pełnej swobody i wchodzi w etap pełnej odpowiedzialności. MiCA i nowa ustawa nie zatrzymują innowacji, ale wyznaczają jasne granice: kto oferuje tokeny, kto je przechowuje i kto pośredniczy w obrocie, musi działać w przejrzystym, nadzorowanym reżimie.

To dobra wiadomość dla projektów, które mają solidny model biznesowy i chcą współpracować z instytucjami finansowymi. Gorsza dla tych, które do tej pory funkcjonowały „pomiędzy” regulacjami. Dzisiaj potrzebna jest prawidłowa klasyfikacja tokena, analiza obowiązków i przygotowanie dokumentacji zgodnej z MiCA.

Nowe przepisy nie zamykają rynku, tylko go porządkują. Dla świadomych podmiotów jest to naturalny etap dojrzewania branży, który może otworzyć drzwi do stabilniejszego, bardziej transparentnego działania.

Pytania i odpowiedzi

Zaufali nam

Może Ciebie również zainteresować: