W przypadku dochodzenia należności, zwłaszcza z pomocą komornika, wierzyciel musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i innych opłat. Niejednokrotnie mogą one wynosić kilka tysięcy złotych i zależą w dużej mierze od wartości dochodzonej wierzytelności. Wierzyciele zadają sobie w tym kontekście często dwa kluczowe pytania – ile kosztuje windykacja i jak odzyskać koszty windykacji. W tym tekście odpowiemy na to drugie pytanie.
Co składa się na koszty windykacji?
Windykacja składa się zazwyczaj z trzech etapów. Każdy z tych etapów ma określoną specyfikę oraz czas trwania, a także koszty. Są to:
windykacja przedsądowa (polubowna)
windykacja sądowa
egzekucja komornicza
W przypadku windykacji polubownej głównymi kosztami jest wstępna analiza dokumentów oraz sporządzenie wezwania i negocjacje. Nie są to zazwyczaj koszty określone sztywno w ustawie, zatem w znacznej większości przypadków będą one do indywidualnego ustalenia z pełnomocnikiem.
W przypadku windykacji sądowej jej głównymi kosztami jest opłata od pozwu i ewentualne dalsze koszty procesu. Opłata sądowa wynika wprost z ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i jest ściśle związana z wysokością przedmiotu sporu. Dalsze koszty procesu są natomiast związane ze stopniem skomplikowania sprawy i mogą zaliczać się do nich zwłaszcza koszty tłumaczenia dokumentów czy koszty biegłych. Jeżeli wierzyciel ustanowił pełnomocnika, przysługuje mu także zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
W przypadku windykacji komorniczej, głównym kosztem jest zaliczka na prowadzenie kosztów postępowania oraz ewentualny zwrot wydatków. Nie ulega wątpliwości, że główną kategorią kosztów w przypadku egzekucji komorniczej jest opłata egzekucyjna, przy czym zgodnie z ustawą o kosztach komorniczych, ponosi ją co do zasady dłużnik.O wyjątkach w tym zakresie napiszemy poniżej. Podobnie jak w przypadku windykacji sądowej, jeżeli wierzyciel ustanowił pełnomocnika, przysługuje mu także zwrot kosztów zastępstwa procesowego, przy czym stawka to 25% kwoty przyznanej.
Na jakich zasadach dłużnik musi zwrócić koszty windykacji?
Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 98 kodeksu postępowania cywilnego, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Kosztami procesu zazwyczaj będzie opłata od pozwu oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Innymi słowy, dłużnik, w przypadku rozstrzygnięcia pozytywnego dla wierzyciela, musi zwrócić nie tylko kwotę należności głównej z odsetkami. Zobowiązany jest również zwrócić opłatę od pozwu oraz koszty zastępstwa procesowego.
Podobnie jest, jeżeli w toku sprawy sądowej strony były zobowiązane do uiszczenia opłat czy zaliczek np. na koszty biegłych. Strona przegrywająca musi zwrócić wszystkie koszty w tym zakresie stronie wygrywającej.
Powyżej wspomnieliśmy, że istnieją wyjątki w zakresie kosztów komorniczych. Zazwyczaj opłatę egzekucyjną płaci dłużnik. Zgodnie jednak z art. 29 ustawy o kosztach komorniczych, wierzyciel może być obciążony opłatą egzekucyjną w wysokości 5% świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, jeżeli złoży wniosek o umorzenie postępowania. Jeżeli wierzyciel wykaże, że przyczyna umorzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia między wierzycielem a dłużnikiem dotyczącego sposobu lub terminu spełnienia świadczenia, opłata ta obciąża dłużnika. Jeżeli od wszczęcia egzekucji minęło więcej niż miesiąc, opłata wynosi jednak 10% (przy czym dalej obciąża dłużnika).
Jak praktycznie odzyskać koszty windykacji?
W przypadku dobrze przeprowadzonego procesu odzyskiwania należności, zwrot kosztów windykacji nie powinien być problematyczny. Wynika to z co najmniej kilku powodów:
Po pierwsze, o kosztach procesu zazwyczaj sąd orzeka przy orzeczeniu kończącym sprawę. Podobnie w tym zakresie będzie zasądzał zwrot kosztów zastępstwa procesowego, jeżeli pełnomocnik wierzyciela złożył stosowny wniosek. Innymi słowy, będąc wierzycielem w wyroku otrzymasz zazwyczaj sentencję pozwalającą na odzyskanie kosztów windykacji.
Nawet pomimo prawomocnego wyroku sądu dłużnicy często odmawiają dobrowolnej zapłaty. w takiej sytuacji zwłoka wierzyciela w podejmowaniu działań windykacyjnych nie jest wskazana – powinien on od razu po wyroku poinfomować dłużnika o konieczności zapłaty kosztów, a następnie wnieść stosowny wniosek do komornika.
Trochę inaczej sytuacja się ma z kosztami windykacji, która została zakończona na etapie polubownym. Kwestię tę opisujemy poniżej.
Alternatywa: zryczałtowana rekompensata
Co jednak, jeżeli dłużnik nie jest w stanie wykazać kosztów windykacji? W tym zakresie z pomocą może przyjść ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Zgodnie z tą ustawą, wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty:
40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych;
70 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych;
100 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych.
W celu dochodzenia ww. rekompensaty, nie jest konieczne poniesienie szkody czy poniesienie kosztów odzyskiwania należności Warto jednak wskazać, że zgodnie z ww. aktem prawnym, wierzyciel jest uprawniony nie tylko do rekompensaty w wysokości 4, 70 lub 100 euro, ale także do odszkodowania przekraczającego ww. kwoty. Zgodnie bowiem z art. 10. ust 2 ustawy, wierzycielowi przysługuje także zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę (40, 70 lub 100 euro).
Odzyskanie kosztów windykacji jest możliwe na każdym etapie – polubownym, sądowym i komorniczym. Wierzyciel może domagać się zwrotu opłat, takich jak koszty procesu, zastępstwa procesowego czy egzekucji, zgodnie z zasadą, że dłużnik pokrywa wydatki strony wygrywającej. Alternatywą jest zryczałtowana rekompensata od 40 do 100 euro w zależności od wartości długu. Chcesz dowiedzieć się więcej o skutecznym dochodzeniu kosztów windykacji w Twojej sprawie? Skontaktuj się z nami za pomocą formularza kontaktowego.
