Fundacja rodzinna, choć stworzona z myślą o planowaniu sukcesji, coraz częściej przyciąga uwagę inwestorów jako efektywne narzędzie do zarządzania i pomnażania kapitału. To osobna osoba prawna, która pozwala oddzielić majątek od osoby fizycznej – fundatora – i przekazać go do niezależnego podmiotu, zarządzanego według zasad określonych w statucie. Jej głównym celem jest gromadzenie mienia i wypłacanie świadczeń beneficjentom, najczęściej członkom rodziny.
W praktyce jednak fundacja rodzinna może pełnić znacznie szerszą funkcję – być wehikułem inwestycyjnym umożliwiającym bezpieczne i długoterminowe lokowanie aktywów, z jednoczesnym odroczeniem opodatkowania. Jest to szczególnie atrakcyjne dla osób dysponujących znaczącym kapitałem, które chcą inwestować z myślą o przyszłych pokoleniach, minimalizując ryzyka sukcesyjne, fiskalne i majątkowe. Wprowadzenie tej instytucji do polskiego porządku prawnego otworzyło nowy rozdział w planowaniu inwestycji rodzinnych i wielopokoleniowych.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy – zadzwoń i porozmawiaj z naszym prawnikiem +48 61 307 09 91
W co może inwestować fundacja rodzinna? – ustawowy katalog możliwości
Zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej, podmiot ten nie może prowadzić działalności gospodarczej w pełnym zakresie, ale ustawodawca przewidział wyjątki – katalog aktywności, które są w pełni dopuszczalne i stanowią fundament inwestycyjnego potencjału fundacji.
Do najważniejszych należą:
– Obrót papierami wartościowymi – fundacja może nabywać i sprzedawać akcje, obligacje, udziały w spółkach, certyfikaty funduszy inwestycyjnych, ETF-y czy instrumenty pochodne;
– Udział w spółkach – zarówno krajowych, jak i zagranicznych, osobowych i kapitałowych, co pozwala na elastyczne budowanie portfela udziałowego;
– Najem i dzierżawa – fundacja może komercyjnie wynajmować nieruchomości, co czyni ją atrakcyjnym narzędziem do budowania portfela nieruchomościowego;
– Pożyczki – może ich udzielać swoim beneficjentom lub spółkom, w których posiada udziały, co pozwala elastycznie zarządzać płynnością grupy rodzinnej;
– Zbywanie mienia – o ile nie zostało nabyte wyłącznie w celu szybkiej odsprzedaży.
Tym samym fundacja rodzinna, choć nie prowadzi działalności gospodarczej w klasycznym rozumieniu, dysponuje szeroką paletą narzędzi inwestycyjnych. Co istotne, zyski osiągane z tych aktywności – pod warunkiem ich legalności – mogą być reinwestowane w całości, bez natychmiastowego obowiązku podatkowego.
Zwolnienie z CIT – jak działa mechanizm odroczenia podatku
Jednym z kluczowych atutów fundacji rodzinnej jako wehikułu inwestycyjnego jest korzystne opodatkowanie – a właściwie jego brak na etapie gromadzenia zysków. Co do zasady, dochody fundacji rodzinnej pochodzące z dozwolonej działalności (np. z dywidend, najmu, sprzedaży udziałów czy zysków kapitałowych) nie podlegają opodatkowaniu CIT na bieżąco. Dzięki temu fundacja może kumulować i reinwestować cały zysk brutto – bez podatkowego „upustu” na rzecz fiskusa.
Podatek pojawia się dopiero w chwili wypłaty świadczeń dla beneficjentów lub przy likwidacji fundacji. Wówczas fundacja płaci 15% CIT od wartości przekazanego majątku. To jednak nie koniec – kluczowe jest to, kto otrzymuje środki. Jeżeli beneficjentem jest fundator lub osoba z tzw. „grupy zerowej” (najbliższa rodzina: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo itd.), nie występuje już dodatkowy PIT – świadczenie jest całkowicie zwolnione z opodatkowania po stronie osoby fizycznej.
W praktyce oznacza to, że fundacja może przez lata budować majątek bez podatku, a wypłaty dla bliskich beneficjentów są obciążone jedynie 15% CIT – co daje łącznie bardzo atrakcyjną efektywną stawkę podatkową, znacznie korzystniejszą niż inwestowanie „na własne nazwisko”.
Sprawdź kompetencje naszego zespołu https://rpms.pl/zespol
Trzyletni lock-up – nadchodząca rewolucja w opodatkowaniu
Ministerstwo Finansów planuje poważne ograniczenie jednej z największych korzyści fundacji rodzinnej: braku bieżącego opodatkowania zysków kapitałowych. Zgodnie z projektem nowelizacji, od 2026 r. wprowadzony zostanie trzyletni „lock-up” dla aktywów wniesionych do fundacji przez fundatora.
O co chodzi? Jeżeli fundacja sprzeda składnik majątku (np. akcje, obligacje, nieruchomość) przed upływem 36 miesięcy od jego wniesienia, będzie musiała zapłacić 19% CIT od uzyskanego zysku – tak jak zwykła spółka kapitałowa. Co więcej, nawet jeśli zysk zostanie reinwestowany, podatek i tak będzie należny.
Choć podatek ten będzie można „odzyskać” przy późniejszej wypłacie świadczenia (pomniejszając CIT od tej wypłaty), to w praktyce oznacza zamrożenie części kapitału i obniżenie elastyczności inwestycyjnej. Inwestorzy, którzy liczyli na szybkie obroty lub dynamiczne repozycjonowanie portfela, będą musieli albo planować z wyprzedzeniem, albo pogodzić się z dodatkowym kosztem fiskalnym.
Projektowane zmiany mają na celu zniechęcenie do przenoszenia aktywów do fundacji wyłącznie w celu optymalizacji podatkowej. Tym samym fundacja pozostanie atrakcyjnym narzędziem – ale już wyłącznie dla tych, którzy rzeczywiście myślą o strategii długoterminowej.
Bilans zysków i ryzyk – kiedy to się naprawdę opłaca
Fundacja rodzinna to rozwiązanie, które najlepiej sprawdza się w przypadku inwestorów o długim horyzoncie czasowym i znacznym majątku, którzy chcą łączyć pomnażanie kapitału z planowaniem sukcesji. Dzięki odroczeniu opodatkowania, możliwości pełnej reinwestycji zysków i ochronie majątku przed egzekucją (z wyjątkiem roszczeń alimentacyjnych), fundacja oferuje stabilność i kontrolę.
Jest to również rozwiązanie sprzyjające akumulacji majątku międzypokoleniowego – zarówno poprzez inwestowanie w aktywa finansowe czy spółki operacyjne, jak i budowę portfela nieruchomości na wynajem. Korzyści podatkowe (brak PIT przy wypłacie dla rodziny, odroczony CIT) wzmacniają opłacalność całej struktury.
Z drugiej strony, fundacja nie będzie idealna dla każdego. Inwestorzy, którzy działają krótkoterminowo, rotują aktywami z dużą częstotliwością lub oczekują szybkiej płynności, mogą napotkać ograniczenia – szczególnie po wprowadzeniu trzyletniego lock-upu. Również przy mniejszych majątkach (np. poniżej kilku milionów złotych), koszty założenia i obsługi fundacji mogą przewyższać korzyści podatkowe i organizacyjne.
W skrócie: fundacja rodzinna działa najlepiej wtedy, gdy myślisz nie w latach, lecz w dekadach.
Fundacja rodzinna to potężne narzędzie, ale jak każde narzędzie – wymaga precyzyjnego użycia. Nie wystarczy jej założyć. Trzeba ją dobrze przemyśleć, osadzić w kontekście konkretnego majątku, celów inwestycyjnych i rodzinnej sytuacji prawnej. Tym bardziej teraz, gdy na horyzoncie widać istotne zmiany legislacyjne – w tym trzyletni lock-up, który może mieć wpływ na płynność i strategię zarządzania aktywami.
W naszej kancelarii wspieramy klientów w kompleksowym zaprojektowaniu fundacji rodzinnej jako struktury inwestycyjnej. Zaczynamy od audytu celów – zarówno majątkowych, jak i osobistych. Analizujemy, jakie aktywa warto wnieść do fundacji, kiedy i w jakim trybie, aby uniknąć zbędnych obciążeń podatkowych. Sprawdzamy, jakie inwestycje planujesz realizować w jej ramach – i czy będą mieściły się w dozwolonym ustawowo katalogu.
Tworzymy statuty szyte na miarę – z precyzyjnie określonymi zasadami wypłaty świadczeń, prawami beneficjentów i mechanizmami zabezpieczającymi interesy fundatora. Przygotowujemy dokumentację rejestracyjną, wspieramy w kontaktach z notariuszem i KRS, a po założeniu fundacji pomagamy w jej bieżącej obsłudze – również pod kątem compliance, sprawozdawczości i rozliczeń podatkowych.
Nie oferujemy gotowych szablonów. Oferujemy rozwiązania oparte na dogłębnej analizie, doświadczeniu i realnym zrozumieniu potrzeb klienta. Bo fundację rodzinną zakłada się nie na sezon – tylko na pokolenia.
Skontaktuj się z nami, jeśli chcesz sprawdzić, czy to właściwa droga dla Twojego majątku. Podejdziemy do tego strategicznie – i profesjonalnie.
