Pozostałe Artykuły
Czym jest fundacja rodzinna?
Fundacja rodzinna to nowy typ osoby prawnej, funkcjonujący w polskim systemie od maja 2023 r. Podobnie jak spółki kapitałowe, ma pełną osobowość prawną – może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Co istotne, działa w obrocie niezależnie od swojego fundatora, co pozwala oddzielić majątek rodzinny od majątku prywatnego poszczególnych osób.
Fundacja rodzinna powstaje dopiero z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych, prowadzonego centralnie przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Samo sporządzenie aktu założycielskiego albo ogłoszenie testamentu nie wystarcza – do momentu wpisu podmiot istnieje wyłącznie jako „fundacja rodzinna w organizacji”.
W tym okresie przejściowym fundację reprezentuje fundator, jego pełnomocnik albo zarząd (jeżeli została powołana w testamencie). Dzięki temu już na etapie organizacyjnym możliwe jest podejmowanie pierwszych czynności prawnych, ale pełną zdolność do działania fundacja zyskuje dopiero po rejestracji.
Cele fundacji rodzinnej
Najważniejszym celem fundacji rodzinnej jest ochrona majątku przed rozdrobnieniem w wyniku zmian pokoleniowych. Wniesienie przedsiębiorstwa czy innych aktywów do fundacji sprawia, że nie podlegają one bezpośredniemu dziedziczeniu według kodeksu cywilnego. Spadkobiercy nie stają się więc współwłaścicielami firmy, lecz jedynie beneficjentami fundacji. Dzięki temu można uniknąć chaosu decyzyjnego i ryzyka sprzedaży udziałów przez osoby przypadkowe lub nieprzygotowane do prowadzenia biznesu.
Fundacja rodzinna pozwala także ograniczyć wpływ zachowku. Choć roszczenia o zachowek nadal istnieją, to wypłacane są one z majątku fundacji, a nie poprzez dzielenie udziałów w przedsiębiorstwie. Oznacza to, że firma pozostaje nienaruszona, a beneficjenci mogą korzystać z wypracowanego zysku zgodnie z wolą fundatora.
Praktyczny przykład dobrze obrazuje tę funkcję. Jeśli właściciel spółki z o.o. przekaże udziały fundacji, a jedno z jego dzieci popadnie w długi, wierzyciele nie przejmą udziałów w firmie. Mogą dochodzić jedynie części świadczeń, które przypadają temu dziecku jako beneficjentowi. Samo przedsiębiorstwo pozostaje bezpieczne, a jego wartość jest chroniona dla kolejnych pokoleń.
Oprócz ochrony, fundacja rodzinna służy również realizacji długofalowych celów inwestycyjnych. W statucie można określić kierunki rozwoju, np. inwestowanie w nieruchomości, instrumenty finansowe czy prowadzenie wybranej działalności gospodarczej. Celem nie jest krótkoterminowy zysk, ale kumulacja i pomnażanie kapitału w perspektywie wielu lat, tak aby kolejne generacje mogły korzystać z efektów pracy fundatora.
Jak działa fundacja rodzinna?
Najważniejszą cechą fundacji rodzinnej jest oddzielenie majątku fundatora od majątku prywatnego spadkobierców. Po wniesieniu przedsiębiorstwa czy udziałów właścicielem staje się fundacja, a spadkobiercy nie dziedziczą bezpośrednio aktywów – korzystają z nich jako beneficjenci. To skutecznie chroni firmę przed rozdrobnieniem i utratą kontroli.
Beneficjenci
Beneficjentem może być rodzina fundatora, dalsi krewni, osoby niespokrewnione, a nawet organizacje pozarządowe. Status ten można powiązać z określonymi warunkami, np. ukończeniem studiów czy posiadaniem dzieci.
Świadczenia
Fundacja przekazuje beneficjentom świadczenia w formie pieniędzy, rzeczy lub praw. Mogą być one obwarowane warunkiem albo terminem. Nie można jednak swobodnie przenieść całego statusu beneficjenta – zbywalne są jedynie poszczególne wierzytelności.
Organy fundacji
Podstawowym organem jest zarząd. W fundacjach z liczbą beneficjentów powyżej 25 osób trzeba dodatkowo powołać radę nadzorczą. Statut może przewidzieć także zgromadzenie beneficjentów, które pełni rolę uchwałodawczą i zatwierdza kluczowe decyzje.
Dzięki tej strukturze fundacja przypomina spółkę kapitałową, ale z naciskiem na ochronę i pomnażanie rodzinnego majątku. Fundator może nadal aktywnie uczestniczyć w jej życiu – jako członek organów albo sam beneficjent.
Masz pytania dotyczące zasad funkcjonowania fundacji rodzinnej? Skontaktuj się z nami – kancelaria@rpms.pl
Zalety i ograniczenia fundacji rodzinnej
Zalety
Fundacja rodzinna chroni majątek przed rozdrobnieniem – spadkobiercy nie dziedziczą udziałów, lecz korzystają z nich jako beneficjenci. Umożliwia też zaplanowanie sukcesji zgodnie z wolą fundatora i zapewnia preferencje podatkowe: zwolnienie z CIT w określonym zakresie oraz korzystne stawki PIT dla najbliższej rodziny.
Ograniczenia
Założenie fundacji wymaga minimalnego funduszu 100 000 zł. Jej działalność gospodarcza jest ograniczona do wskazanych w ustawie obszarów, a wniesionego majątku na pokrycie kapitału założycielskiego nie można wycofać. To sprawia, że fundacja jest rozwiązaniem długoterminowym.
Odpowiedzialność
Fundacja odpowiada za swoje zobowiązania całym majątkiem, a w pewnych przypadkach także solidarnie z fundatorem. Beneficjenci są jednak chronieni – ich prywatny majątek nie podlega egzekucji za długi fundacji.
Podsumowanie
Fundacja rodzinna to nowe narzędzie w polskim prawie, które pozwala na stabilną sukcesję i skuteczną ochronę rodzinnego kapitału. Sprawdza się szczególnie w firmach, gdzie kluczowe jest zachowanie ciągłości i uniknięcie rozdrobnienia majątku między spadkobierców.
Nie zawsze jednak będzie najlepszym rozwiązaniem – wymaga odpowiednich nakładów początkowych i długoterminowego podejścia. Dlatego decyzję o jej założeniu warto poprzedzić analizą indywidualnej sytuacji prawnej i finansowej.
Pamiętaj, każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy – zadzwoń +48 61 307 09 91
Zaufali nam
