Szkolenia z zakresu prawa autorskiego

Dla kogo przeznaczone jest szkolenie z zakresu prawa autorskiego?

Nasza kancelaria oferuje szkolenia z zakresu praktycznych aspektów prawa autorskiego skierowane do wszystkich branż, które, chociażby w niewielkim stopniu mają do czynienia z zagadnieniami prawnoautorskimi. Z naszym usług skorzystają:

• indywidualni twórcy oraz artyści działający w formie zorganizowanej (np. stowarzyszeń lub związków);
• agencje marketingowe i copywriterskie;
• wydawnictwa literackie;
• graficy komputerowi;
• software house’y, które tworzą oprogramowanie IT na indywidualne zamówienie;
• startupy technologiczne;
• pracownicy naukowi;
• placówki naukowe, np. uczelnie wyższe, instytuty badawcze;
• jednostki samorządowe oraz budżetowe

Znajomość przepisów autorskich pozwala na świadome zarządzanie prawami do utworu, a także ich ochronę w razie naruszenia przez osoby trzecie.

Jakie zagadnienia obejmuje szkolenie z zakresu prawa autorskiego?

Szkolenie „Prawo autorskie w praktyce” to nie tylko omówienie obowiązujących norm. To również analiza wielu case studies w oparciu o przygotowane materiały oraz problematykę, z jaką spotykają się nasi słuchacze. Jakie zagadnienia możemy zaprezentować podczas spotkania?

Program szkolenia

Prawo autorskie w praktyce – ochrona twórczości, kontrakty i ryzyka prawne

1. Prawo autorskie w realiach biznesowych

• Gdzie w firmach i projektach powstają utwory (często nieświadomie)
• Dlaczego błędna kwalifikacja dzieła generuje ryzyka prawne i finansowe
• Najczęstsze spory na tle praw autorskich – przegląd praktyki i orzecznictwa

2. Identyfikacja utworu w praktyce

• Kiedy efekt pracy jest utworem, a kiedy „zwykłym dziełem”
• Minimalny poziom twórczości – jak go ocenić w praktyce
• Utwory nieukończone, robocze, szkice, wersje testowe
• Utwory pracownicze i utwory stworzone na zlecenie
• Utwory naukowe, programy komputerowe, treści cyfrowe
• Zakres przedmiotowy i podmiotowy ochrony prawnoautorskiej

3. Plagiat, inspiracja i utwory zależne

• Granica między inspiracją a naruszeniem praw
• Opracowanie i utwór zależny – kiedy wymagana jest zgoda
• Ryzyka prawne przy korzystaniu z cudzych treści
• Prawo autorskie a bazy danych, antologie i zbiory

4. Autorskie prawa osobiste i majątkowe – zarządzanie w praktyce

• Zakres autorskich praw osobistych i ich ochrona
• Autorskie prawa majątkowe – pola eksploatacji w praktyce
• Czas trwania ochrony i wygaśnięcie praw
• Ograniczenia wykonywania praw w umowach
• Znaczenie praw autorskich w negocjacjach biznesowych

5. Ochrona praw autorskich i odpowiedzialność za naruszenia

• Roszczenia z tytułu naruszenia praw osobistych
• Roszczenia z tytułu naruszenia praw majątkowych
• Ochrona wizerunku i tajemnicy korespondencji
• Dobór środków ochrony do rodzaju naruszenia
• Odpowiedzialność cywilna i karna
• Łączenie ochrony prawnoautorskiej z innymi reżimami prawnymi

6. Umowy w prawie autorskim

• Umowa licencyjna a umowa o przeniesienie praw autorskich
• Określanie przedmiotu umowy i odbiór dzieła
• Pola eksploatacji – najczęstsze błędy i ryzyka
• Wynagrodzenie twórcy i modele rozliczeń
• Wady utworu i odpowiedzialność stron
• Klauzule prawnoautorskie w umowie o pracę i B2B
• Strategie negocjowania umów z perspektywy twórcy i nabywcy

7. Dozwolony użytek i korzystanie z cudzych utworów

• Dozwolony użytek prywatny i publiczny w praktyce
• Utwory osierocone – kiedy i jak można z nich korzystać
• Cytat, inspiracja i przeróbki
• Granice bezpiecznego korzystania z cudzej twórczości

8. Prawo autorskie a podatki

• Praca twórcza w rozumieniu przepisów podatkowych
• Preferencyjne koszty uzyskania przychodu (50%)
• Dokumentowanie pracy twórczej pracowników i współpracowników
• Rozliczenia w umowach o pracę, cywilnoprawnych i B2B
• Ryzyka podatkowe i kontrole

9. Egzekwowanie praw autorskich i spory

• Wezwanie do zaprzestania naruszeń
• Strategia przedsądowa i negocjacyjna
• Właściwość sądu w sprawach praw autorskich
• Przygotowanie pozwu i pism procesowych
• Przebieg postępowania i strategie obrony
• Odwołania i egzekucja roszczeń

10. Case studies i warsztat praktyczny

• Analiza rzeczywistych sporów z zakresu prawa autorskiego
• Przykłady skutecznej i nieskutecznej ochrony
• Checklista zabezpieczenia praw autorskich w firmie
• Sesja pytań i odpowiedzi

Przesłanki identyfikacji utworu i odróżnienie go od zwykłego dzieła

Już samo pojęcie utworu zdefiniowanego na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych sprawia w praktyce niemało trudności. Zgodnie z art. 1 ustawy pod pojęciem utworu należy rozumieć każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

W doktrynie wskazuje się, że utworem może być wyłącznie dzieło człowieka. Nie będzie nim np. wytwór przyrody lub programu komputerowego, który powstał w oparciu o schematyczne algorytmy. Przymiot utworu jest również uzależniony od stopnia indywidualności dzieła twórcy. Choć przepisy nie wskazują na ile oryginalne musi być dzieło, aby nie stanowiło plagiatu, z pewnością stopień nasycenia elementami charakterystycznymi dla danej twórczości musi być na tyle znaczne, aby odróżniało się od wytworów konkurencyjnych.

Utwór powstaje z mocy samego prawa z momentem jego ustalenia. Nie musi być ukończony, zgłoszony do jakiegokolwiek rejestru lub w inny sposób objęty formalną ochroną. Zgodnie z przepisami twórca nie musi utworu nawet ukończyć. Wystarczające będzie samo jego ustalenie, czyli utrwalenie w postaci pozwalającej na zapoznanie się z nim przynajmniej jednej osoby poza twórcą. Nie ma przy tym znaczenia, czy dzieło jest trwałe, czy też ulega samorzutnemu rozkładowi.

Klasyfikowanie dzieł jako utworów nie jest proste i zawsze wymaga indywidualnej analizy sytuacji. W ramach szkolenia:

• wyjaśniamy, co odróżnia utwór od dzieła;
• omawiamy ustawowe przesłanki utworu o oparciu o konkretne przykłady z praktyki, orzecznictwa i doktryny, a także minimalny poziom twórczości;
• przekazujemy wiedzę z zakresu oceny efektów pracy twórczej;
• omawiamy obowiązujące przepisy w kontekście utworów naukowych i programów komputerowych oraz stworzenia utworu przez pracownika;
• przedstawiamy przedmiotowy i podmiotowy zakres obowiązywania ustawy.

Różnica między plagiatem a inspiracją

Wszyscy twórcy funkcjonują w określonej kulturze, która bazuje na ugruntowanych toposach kulturowych i motywach przewodnich. W praktyce oznacza to, że tworząc dzieło, artyści wzorują się (świadomie lub nie) na już istniejących dziełach. O ile jednak inspiracja jest dopuszczalną formą opracowania utworu, stworzenie plagiatu może naruszać prawa przysługujące innym osobom i rodzić odpowiedzialność prawną. Podczas spotkania zajmiemy się następującymi kwestiami:

• opracowanie;
• utwór zależny;
• plagiat a inspiracja;
• prawo autorskie w kontekście zbiorów, antologii, baz danych.

Osobiste oraz majątkowe prawa autorskie

Autorskie prawa osobiste i majątkowe to wiązka przywilejów, które przysługują twórcy, a w przypadku praw majątkowych również osobie, która je przyjęła. Określają one sferę wyłącznych działań względem utworu.

Prawa osobiste określają szczególną więź twórcy z utworem i obejmują prawo do:

• autorstwa utworu;
• oznaczenia utworów swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo;
• nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania;
• decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;
• nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.

Wszystkie prawa osobiste twórcy są nieograniczone w czasie i niezbywalne.

Do autorskich praw majątkowych zalicza się prawo do rozporządzania utworem na wszystkich polach eksploatacji oraz pobierania wynagrodzenia za wykorzystanie utworu. Prawa majątkowe mogą być przeniesione na inną osobę w drodze zawarcia umowy licencji lub umowy przenoszącej prawa autorskie.

Uczestnicy szkolenia zdobędą wiedzę z zakresu:

• rodzajów praw autorskich oraz praktycznego sposobu ich wykonywania;
• czasu trwania praw autorskich, sposobu ich obliczania oraz stwierdzenia wygaśnięcia;
• możliwości zarządzania prawami autorskimi majątkowymi poprzez ich przeniesienie;
• umownego ograniczenia wykonywania praw autorskich.

Znajomość praw autorskich może okazać się przydatna nie tylko podczas sporów sądowych, ale także negocjowaniu umów oraz ustalania warunków współpracy między podmiotami.

Ochrona praw autorskich

Ochrona prawnoautorska jest realizowana przez system roszczeń, odrębnych dla praw osobistych i majątkowych. Do roszczeń, które przysługują w przypadku naruszenia praw osobistych, zalicza się żądanie:

• zaniechania działania grożącego naruszeniem;
• usunięcia skutków naruszenia;
• złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i formy;
• zadośćuczynienia lub wsparcie określonego celu społecznego.

Z kolei roszczenia z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych obejmują:

• zaniechanie naruszenia;
• usunięcie skutków naruszenia;
• naprawienie wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę określonej sumy pieniężnej;
• wydania uzyskanych korzyści;
• żądanie wycofania z obrotu, zaliczenia na poczet odszkodowania lub zniszczenia wykorzystanych przez naruszyciela przedmiotów, środków i materiałów.

Znajomość przysługujących uprawnionemu praw autorskich jest kluczowe do ich skutecznej ochrony. Z tej części szkolenia skorzystają wszystkie podmioty, których działalność jest narażona na działanie nieuczciwej konkurencji, m.in. firmy z branży IT lub marketingowej.

W toku szkolenia omawiamy:

• autorskie prawa osobiste;
• autorskie prawa majątkowe;
• ochronę wizerunku;
• ochronę tajemnicy korespondencji;
• właściwy dobór środków ochrony
• sposób egzekwowania ochrony prawnoautorskiej;
• łączenie ochrony prawnoautorskiej z innymi przepisami;
• dziedziczenie roszczeń przez następców prawnych uprawnionego;
• odpowiedzialność karną za naruszenie przepisów ustawy.

Umowy o przeniesienie praw autorskich

Umowy podpisywane na gruncie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych zwykle obejmują dwa typy kontraktów, umowy licencyjne oraz przenoszące majątkowe prawa autorskie. Znajomość dzielących ich różnic jest kluczowa dla efektywnego zarządzania uprawnieniami twórcy i maksymalizacji jego zysku.

Od tego, jaką umowę podpiszą ze sobą strony, zależy zakres uprawnień nabywcy i to, jakie zyski odniesie z tego tytułu twórca. W środowisku kreatywnym szczególnie dużo emocji budzi sposób określania pól eksploatacji, czyli sposobów, w jakie utwór może zostać wykorzystany przez inny podmiot. Niedbałość na tym etapie może doprowadzić do tego, że twórca de facto utraci kontrolą nad tym, co dzieje się z tworzonymi przez niego pracami.

Blok szkolenia jest poświęcony:

• umowie licencji oraz umowie o przeniesienie praw autorskich;
• określaniu przedmiotu umowy;
• opisaniu wykonania i odbiorowi dzieła będącego utworem;
• klauzuli pól eksploatacji;
• sposobom ochrony interesu twórcy;
• ustalaniu wynagrodzenia;
• wadom dzieła i jego przyjęciu;
• negocjowaniu kontraktów;
• strategiom zarządzania licencjami;
• klauzulom prawnoautorskim w umowie o pracę.

Dozwolony użytek na gruncie ustawy o prawie autorskim

Pojęcie dozwolonego użytku odnosi się do utworów, które ze względu na wystąpienie przesłanek wskazanych w ustawie mogą być wykorzystywane pomimo faktu, że prawa autorskie do nich mogą przysługiwać innym osobom.

Z jednej strony dozwolony użytek pozwala twórcom czerpać inspirację z już istniejących dzieł lub wręcz wykorzystywać je podczas bieżącej pracy. Z drugiej ta konstrukcja służy uproszczeniu obrotu prawnego i uwolnienia efektów pracy kulturalnej tam, gdzie nie szkodzi to interesom podmiotów uprawnionych. Jakie zagadnienia obejmuje ten fragment szkolenia?

• Pojęcie utworu osieroconego i jego przykłady;
• dopuszczalny zakres korzystania z utworu osieroconego;
• poszukiwanie osób uprawnionych.

Prawo autorskie a podatki

Względem pracowników wykonujących prace twórcze, których efektem jest powstanie utworu (np. treści na stronę internetową lub fragmentu kodu źródłowego) pracodawca w określonych sytuacjach ma obowiązek zastosowania preferencyjnego sposobu opodatkowania. Polega on na wyliczeniu wynagrodzenia z uwzględnieniem wyższych kosztów uzyskania przychodu. Taki model rozliczeń często jest atrakcyjny zarówno dla osób wykonujących pracę, jak i dla samych pracodawców, ale wymaga odpowiedniego udokumentowania całego procesu powstawania utworu. Dlatego w toku szkolenia wyjaśniamy:

• czym jest praca twórcza;
• jak wyliczyć koszty uzyskania przychodu dla umowy o pracę, umów cywilnoprawnych oraz B2B;
• w jaki sposób dokumentować czas pracy pracownika;
• warunki zastosowania preferencyjnych kosztów;
• sposób poboru miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy.

Procesowy aspekt praw autorskich

Szkolenie z zakresu praw autorskich obejmuje również praktyczny aspekt ochrony interesu twórców. Sam fakt stwierdzenia naruszenia praw nie wystarczy, należy wezwać podmiot trzeci do zaprzestania naruszania, a w razie potrzeby wystąpić na drogę sądową.

Postępowanie sądowe, które jest prowadzone w oparciu o z góry określoną strategię z reguły trwa krócej, jest tańsze, a szanse na wygranie sporu są wyższe.

Dlatego omawiamy takie zagadnienia jak:

• polubowna próba zakończenia sporu z zakresu praw autorskich;
• właściwość sądu w sprawach z zakresu praw autorskich;
• zasady konstruowania pism procesowych;
• przebieg rozprawy sądowej i strategie obrony;
• zasady odwoływania się od wyroku sądu pierwszej instancji;
• skuteczne egzekucja wierzytelności.

Wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu sporów sądowych sprawia, że możemy przytoczyć wiele sposobów działania, które w praktyce okazały się skuteczne.

Wszystkie osoby zainteresowane wzięciem udziału w szkoleniu z zakresu prawa autorskiego zachęcamy do kontaktu. Niezwłocznie prześlemy ofertę wraz z niezbędnymi informacjami.