Zabezpieczenie roszczenia pieniężnego w 2020 r - ZMIANY

Słowem wstępu,

od 1 stycznia 2020 r. obowiązuje ustawa z 19.07.2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych, która miała na celu wyposażenie przedsiębiorców w narzędzia przeciwdziałania długim terminom płatności i uchylania się od zapłaty w obrocie gospodarczym.

Na szczególną uwagę zasługuje zmiana procedury udzielania zabezpieczenia roszczeń pieniężnych w transakcjach handlowych.

ISTOTNA ZMIANA – DOMNIEMANIE INTERESU PRAWNEGO W UDZIELENIU ZABEZPIECZENIA

          Z nowej regulacji mogą skorzystać podmioty transakcji handlowej, która wg art. 4 pkt 1 ww. ustawy stanowi umowę będącą odpłatną dostawą towaru lub odpłatnym świadczeniem usługi, jeżeli strony będące przedsiębiorcami zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością. Mówiąc potocznie usprawnienie procedury postępowania zabezpieczającego dotyczy obrotu profesjonalnego B2B.

Dotychczas, aby uzyskać zabezpieczenie roszczeń, przedsiębiorca musiał wykazać:

-> uprawdopodobnienie roszczenia, czyli przedstawić sądowi, iż faktycznie posiada jakieś niezaspokojone roszczenie, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu;

Tutaj zwykle nie występowały trudności, bo wystarczyło przedstawić umowę z kontrahentem, fakturę VAT lub inny dokument świadczący o relacjach gospodarczych.

-> interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, czyli udowodnić sądowi, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania o zapłatę.

Z tym było już dużo trudniej i wnioski o udzielenie zabezpieczenia były oddalane w większości z powołaniem na brak wykazania interesu prawnego. Przedsiębiorca bowiem oprócz tego, że kontrahent mu nie zapłacił, nie miał przekonywujących dowodów na to, że kontrahent znajduje się w tak trudnej sytuacji majątkowej, że toczenie z nim procesu o zapłatę przez pewien czas może spowodować, że ostatecznie stanie się niewypłacalny.

Aktualnie zmiany można podsumować w poniższy sposób:

WARUNKI –  art. 730(1) k.p.c.

do 31 grudnia 2019 r.

po 01 stycznia 2020 r.

Uprawdopodobnienie roszczenia

TAK

TAK

Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia

TAK

NIE *

 

*DOMNIEMANIE interesu prawnego pod warunkiem:

– dochodzenie zapłaty (roszczenia pieniężnego), które wynika z transakcji handlowej;

– wartość transakcji handlowej nie przekracza 75.000 zł (właściwość Sądu Rejonowego);

– zapłata nie została uregulowana i od terminu płatności upłynęło min. 3 miesiące.

Reasumując, po 1 stycznia 2020 r. przedsiębiorca dochodzący zapłaty od kontrahenta, o którym wie, że jego sytuacja majątkowa nie jest najlepsza, może poprzestać na wykazaniu, że posiada roszczenie pieniężne z transakcji handlowej poniżej 75.000 zł i kontrahent zalega z płatnością co najmniej 3 miesiące.

Ze względu na wprowadzone domniemanie nie ma potrzeby przedstawiania dowodów i twierdzeń na okoliczność sytuacji majątkowej kontrahenta, czyli tego, że brak zabezpieczenia miałby utrudnić dochodzenie zapłaty na etapie po uzyskaniu wyroku sądowego.

ZALETY POSIADANIA ZABEZPIECZENIA

          Przedsiębiorca może zadać pytanie, z czym zresztą wielokrotnie się spotykamy – po co mu to zabezpieczenie przeciwko kontrahentowi. Należy więc wyjaśnić, że można przeciwko kontrahentowi, który nie zapłacił, od razu skierować pozew o zapłatę do sądu, jednak taki kontrahent może celowo przewlekać sprawę, np. składając sprzeciw od nakazu zapłaty bez merytorycznych argumentów. Same postępowania sądowe również trwają, w szczególności mając na uwadze okres od złożenia pozwu do otrzymania klauzuli wykonalności – tytułu uprawniającego przekazanie sprawy do komornika w celu egzekucji. W tym czasie dłużnik może „uciekać” z majątkiem lub z uwagi na podejmowane czynności – faktycznie stać się martwym gospodarczo podmiotem, czyli po 1-2 latach procesu z teoretycznie wygraną sprawą przedsiębiorca nie będzie mógł otrzymać zapłaty.

Postępowanie zabezpieczające ma służyć temu, aby na czas procesu przedsiębiorca mógł w sprawny sposób zabezpieczyć się na majątku dłużnika, zanim ten go wyprowadzi lub ukryje w nieuczciwy sposób, a w ten sposób realnie zwiększyć szanse na skuteczną egzekucję należności.

Po otrzymaniu sądowego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, przedsiębiorca może skierować wniosek do komornika o zabezpieczenie. Komornik może takiemu kontrahentowi zająć rachunek bankowy, wierzytelności, ruchomości itd. Środków tak uzyskanych nie przekaże jeszcze przedsiębiorcy, jednak „zamrozi” je na czas postępowania sądowego o zapłatę tak, że przedsiębiorca po uzyskaniu rozstrzygnięcia będzie mógł realnie sięgnąć po pieniądze.

KOSZT I CZAS TRWANIA POSTĘPOWANIA ZABEZPIECZAJĄCEGO

          Sam wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego można zawrzeć w pozwie, jak i we wniosku przed wniesieniem pozwu o zapłatę – opłata sądowa za taki wniosek wyniesie 1/4 opłaty należnej od pozwu za takie roszczenie (kolejno opłatę tę będzie można zaliczyć na opłatę sądową od pozwu, odpowiednio ją zmniejszając, pod warunkiem wniesienia pozwu w terminie z postanowienia o zabezpieczeniu lub w ciągu 2 tygodni od oddalenia wniosku o zabezpieczenie).

Jeżeli sprawa sądowa o zapłatę jest już w toku, również można dodatkowo wnieść o zabezpieczenie, a wtedy opłata wyniesie 100 zł.

          Zgodnie z art. 737 k.p.c. co do zasady wniosek o zabezpieczenie roszczenia powinien być rozpoznany bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia, o ile oczywiście nie zawierał on błędów czy braków formalnych. W praktyce  terminy rozpatrzenia są dłuższe, jednak przy niepewnej sytuacji majątkowej kontrahenta, na pewno warto wystosować przed sprawą o zapłatę lub wraz z takim pozwem wniosek o zabezpieczenie.

Ważnym natomiast jest, że nierzetelny kontrahent dowie się o złożeniu wniosku o udzieleniu zabezpieczenia dopiero w momencie jego udzielenia, czyli de facto w momencie, w którym wierzyciel będzie mógł już skorzystać z komornika.

ZAGROŻENIE NOWEJ REGULACJI

         Nowe przepisy wprowadzają domniemanie posiadania interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Rodzi to zagrożenie dla kontrahentów, którzy z jakiegoś uzasadnionego powodu nie chcą zapłacić przedsiębiorcy (wierzytelność sporna), pomimo, iż ich sytuacja finansowa na to pozwala i nie istnieje widmo niewypłacalności. Sąd, który na etapie wydawania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia nie będzie sprawdzał sytuacji majątkowej kontrahenta, ani nawet ten kontrahent nie będzie o postępowaniu do momentu wydania postanowienia powiadomiony.

         W takiej sytuacji kontrahentowi pozostaje składać zażalenie, aby obalić domniemanie i wykazać swoją dobrą, wystarczającą sytuację majątkową. To narazi go na koszty obrony. W przeciwnym razie przedsiębiorca doprowadzi do zabezpieczenia na majątku kontrahenta, czyli w istocie może znacznie utrudnić mu działalność lub nawet ją zablokować.

Marcin Staniszewski

Radca prawny

Kancelaria Prawna RPMS Staniszewski & Wspólnicy

Pozostałe artykuły

Komentarze (2)

Super napisane. Chciałbym podziękować za Twoją pracę. Mam nadzieję, że będzie więcej takich wpisów 🙂 Gratki. Będę częściej zaglądał.

I am sure this piece of writing has touched all the internet
users, its really really good article on building up new
blog.

Zostaw komentarz

Translate »