Marcin Staniszewski
|
27 września 2021
Spis treści

Likwidacja spółki osobowej bez przeprowadzenia likwidacji wiąże się z wieloma uciążliwymi formalnościami oraz wydatkami. W celu jej realizacji konieczne jest m. in. otwarcie likwidacji, co zobowiązuje do poniesienia kosztów opłaty od zgłoszenia, sporządzenie bilansu otwarcia likwidacji (co wymaga dodatkowej pracy księgowych) czy podjęcie uchwały o powołaniu likwidatorów. Dodatkowe problemy może generować kwestia upłynnienia majątku spółki, czy samej procedury wykreślenia spółki.

Niewielu wspólników spółek osobowych zdaje sobie jednak sprawę z tego, że problemów tych da się uniknąć. Spółkę osobową można wykreślić z KRS bez przeprowadzania likwidacji. Proces ten da się omówić w kilku prostych krokach.

Krok 1: Uchwała i umowa spółki w kontekście likwidacji

Zgodnie z art. 67 §1 Kodeksu Spółek Handlowych wspólnicy mogą określić inny sposób rozwiązania spółki, niż wskazany w art. 58 KSH – oznacza to możliwość wskazania innej formy rozwiązania spółki, niż jej likwidacja.

Podstawą do zakończenia działania spółki jest zasadniczo wyrażenie przez wspólników jednomyślnej zgody w uchwale. Odpowiednie zastrzeżenie dotyczące zakończenia działalności spółki bez likwidacji można jednak zawrzeć już w umowie. Dopuszczalne jest zarówno wskazanie takiego zastrzeżenia wprost, jak i po prostu brak określonych uregulowań dot. sposobu rozwiązania spółki (wtedy podstawą do zakończenia działalności będzie sama uchwała wspólników). Ważne jest jednak, by umowa spółki nie przewidywała wprost konieczności przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego w razie rozwiązania spółki.

W tym kontekście warto sprawdzić, czy w umowie spółki nie zawarto postanowienia, które nakazuje przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego w razie rozwiązania spółki. Niekiedy przykładowe wzorce umów spółek dostępne w sieci przewidują takie właśnie uregulowanie. Jeśli znajduje się ono w umowie, konieczne okaże się sporządzenie uchwały o zmianie umowy spółki oraz zarejestrowanie tej zmiany w sądzie rejestrowym.

Krok 2: Uzgodnienie formy ustania bytu spółki

Dużym plusem tej formy wykreślenia spółki z KRS jest to, że wspólnicy mogą uzgodnić między sobą dokładny sposób, w jaki zostanie podzielony jej majątek. Najczęściej wspólnicy decydują się na zbycie przedsiębiorstwa w całości jednemu albo kilku ze wspólników w celu dalszego prowadzenia, przy spłacie udziałów pozostałych wspólników. Wspólnicy mogą także dokonać podziału majątku między siebie w naturze i zobowiązać się do spłaty wierzycieli. Można także sprzedać spółkę osobie trzeciej, a uzyskane środki przeznaczyć na zaspokojenie wierzycieli i rozliczenia pomiędzy wspólnikami.

Co istotne, w przeciwieństwie do likwidacji, nie zachodzi tutaj prawny obowiązek upłynnienia majątku spółki. Jego składniki mogą zostać przekazane wspólnikowi lub osobie trzeciej w naturze. W tej fazie konieczne jest także odpowiednie uregulowanie sposobu przeniesienia składników majątku Spółki na wspólnika lub osobę trzecią, z zachowaniem wymogów wynikających z przepisów prawa (np. formy aktu notarialnego dla przeniesienia własności nieruchomości).

Krok 3: Określenie odpowiedzialności za zobowiązania

Oprócz podziału aktywów spółki, możliwe jest także dokonanie podziału odpowiedzialności za jej długi. Wspólnicy mogą zdecydować, że jeden bądź część z nich przejmie obowiązek spłaty wierzycieli. Co istotne, w przypadku takiej rozwiązania spółki bez jej likwidacji, spłata wierzycieli nie musi nastąpić przed wykreśleniem spółki z KRS. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5 maja 2016 roku (sygn. II CSK 573/15). W takim wypadku konieczne jest uregulowanie odpowiedzialności za długi, ale nie sama spłata wierzytelności: innymi słowy, trzeba wskazać, który ze wspólników będzie odpowiedzialny za długi spółki, ale nie musi on ich natychmiast spłacać.

Jak stwierdził w ww. postanowieniu SN, ustalenia co do sposobu przeprowadzenia likwidacji nie mogą jednak godzić w interesy wierzycieli spółki. Porozumienie dotyczące przejęcia obowiązku spłaty wierzycieli ma charakter wewnętrzny (pomiędzy wspólnikami) i nie jest wiążące dla wierzycieli spółki.

Pamiętać należy zatem, że wskazanie wspólników lub osoby trzeciej jako sukcesora spółki samo w sobie nie wywołuje skutków na zewnątrz. Do wywołania skutków zewnętrznych wobec osób trzecich konieczne jest dokonanie odpowiednich czynności prawnych, w następstwie których wskazany podmiot nabędzie aktywa tej spółki i przejmie jej zobowiązania, np. przez przejęcie długów (art. 519 k.c.). W przeciwnym przypadku porozumienie w części obejmującej pasywa spółki może wywołać tylko skutki określone w art. 392 k.c (jeżeli osoba trzecia zobowiązała się przez umowę z dłużnikiem zwolnić go od obowiązku świadczenia, jest ona odpowiedzialna względem dłużnika za to, że wierzyciel nie będzie od niego żądał spełnienia świadczenia). Wspólnika, który tylko mocą porozumienia zawartego z pozostałymi wspólnikami spółki jawnej miał przejąć jej aktywa i pasywa, nie można uznać za sukcesora generalnego tej spółki.

W razie wykreślenia spółki z rejestru bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego, następcami prawnymi spółki w zakresie pozostałego po niej majątku są wspólnicy, co potwierdza orzecznictwo SN (orzeczenia: II CSK 573/15 z dnia 5 maja 2016 r. czy I CSK 241/17 z dnia 8 maja 2017 r.). Wspólnicy nie mogą więc uchylić się od odpowiedzialności za długi poprzez umówiony sposób zakończenia działalności.

Krok 4: Wyznaczenie przechowawcy ksiąg i dokumentów Spółki

Czynności, zmierzające do wykreślenia spółki z KRS, również stanowią formę rozwiązania spółki. Zgodnie z art. 84 §3 KSH, księgi i dokumenty rozwiązanej spółki należy oddać na przechowanie wspólnikowi lub osobie trzeciej na okres nie krótszy niż pięć lat. W przypadku braku zgody wspólnika lub osoby trzeciej, przechowawcę wyznacza sąd rejestrowy.

Obowiązek przechowania dokumentów może też wynikać z odrębnych przepisów i określać inny termin ich przechowania. Przykładem jest np. dokumentacja pracownicza, która powinna być przechowywana przez okres 10 lat od końca roku, w którym stosunek pracy przestał istnieć.

Krok 5: Wykreślenie spółki z KRS

Po dokonaniu wszystkich powyższych kroków, możliwe jest złożenie wniosku o wykreślenie spółki z rejestru przedsiębiorców KRS (wniosek ten podlega opłacie w wysokości 300 zł – ponadto konieczne jest poniesienie opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym w wysokości 100 zł). Spółka osobowa zostaje rozwiązana (tj. ustaje jej byt prawny) z chwilą wykreślenia jej z rejestru przez sąd.

Wniosek składa się na formularzu KRS-X2 wraz z:

  • uchwałą wspólników o rozwiązaniu spółki bez przeprowadzenia likwidacji,
  • uchwałą wspólników o wyznaczeniu przechowawcy ksiąg i dokumentów rozwiązanej spółki.

Korzyści z rozwiązania spółki bez likwidacji

Rozwiązanie spółki bez likwidacji wiążę się z wieloma korzyściami związanymi zarówno z ograniczeniem formalności, zmniejszeniem kosztów jak i samą kwestią podziału majątku. Przede wszystkim, nie będzie konieczne otwieranie likwidacji spółki, wyznaczania likwidatorów, sporządzania dodatkowych bilansów otwarcia czy zamknięcia likwidacji. Ten sposób rozwiązania spółki jest też znacznie szybszy i zakłada zasadniczo dokonywanie ustaleń między wspólnikami.

Pamiętać jednak należy o odpowiednim określeniu odpowiedzialności za długi rozwiązywanej spółki osobowej oraz o tym, że nie może on naruszać praw osób trzecich – bez przeniesienia długów w odpowiedniej formie, wszyscy wspólnicy będą odpowiedzialni za długi spółki.

Marcin Staniszewski

Radca Prawny




5/5 - (3 votes)