Marcin Staniszewski
|
18 października 2021
Spis treści

Coraz większa część życia społecznego przenosi się do sieci, a co za tym idzie powstaje wiele nowych zawodów i możliwości świadczenia usług. Jednym z nowopowstałych zawodów jest właśnie Influencer. Influencerem może być każdy, kto posiada w Internecie grono zaangażowanych odbiorców – zarówno bloger, jak i youtuber, celebryta czy zwykły człowiek posiadający konto np. na Instagramie. Dla producentów i usługodawców współpraca z influencerem to skuteczny sposób na wypromowanie marki, zwiększenie jej zasięgu, a nawet renomy. Firmy coraz chętniej korzystają z tego sposobu dystrybucji informacji o swoim istnieniu. Jednak, aby współpraca była bezpieczna i przynosiła korzyści obu stronom, kluczowe jest zabezpieczenie jej odpowiednią umową.

Dlaczego warto zawrzeć umowę z influencerem?

Spisane zobowiązanie pomiędzy stronami zawsze stanowi znacznie lepsze zabezpieczenie niż umowa ustna. Nie inaczej jest w przypadku współpracy z Influencerem. Umowę zawiera się nie na czas, gdy jest dobrze, lecz na moment, w którym dojdzie do nieporozumień lub rozbieżności w kwestii wcześniej ustalonych warunków współpracy. Toteż rzetelne i dokładne spisanie warunków, oczekiwań i terminów sprawia, że obie strony czują się bezpiecznie i wiedzą dokładnie do czego się zobowiązały, a nadto mają pewność, że warunki współpracy nie ulegną zmianie.

Dobrym przykładem na opłacalność zawarcia umowy z influencerem jest współpraca Luki Sabbat’a ze spółką Snap Inc. Instagramer nie dotrzymał warunków umowy, w której zobowiązał się do stworzenia oryginalnej treści na co najmniej jeden post na Instagramie i trzy relacje InstaStory podczas nowojorskiego Fashion Week oraz wydarzeń modowych w Mediolanie lub Paryżu. Influencer nie wywiązał się z umowy, za którą z góry zapłacono mu wynagrodzenie w wysokości 60 000 dolarów. Dlatego Snap Inc. złożył pozew, w którym domagała się od niego zwrotu 45 000 dolarów wraz z odsetkami, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia i pokrycia innych szkód wynikających z niewykonania przez niego zobowiązania. W przypadku braku zawartej umowy, w której wskazane były dokładne warunki współpracy i ilość treści promocyjnych, którą powinien stworzyć twórca ciężko byłoby dochodzić roszczenia przed sądem.

Co może być przedmiotem umowy z influencerem?

Przedmiotem umowy z influencerem może być wszystko, co związane jest z promocją, reklamą i prezentacją usług lub produktów. Mimo to warto określić precyzyjnie, co wchodzi w zakres umowy. Zbyt ogólne postanowienia umowy mogą być interpretowane różnie przez obie strony, co może spowodować późniejsze nieporozumienia, a w konsekwencji wykonanie węższego lub zbyt szerokiego zakresu czynności. Toteż przed przystąpieniem do umowy warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań:

  • Co powinien zrobić influencer? – czy ma to być film czy wpis na blogu, a może post lub relacja na Instagramie? Jaką długość ma mieć, jak wyglądać mają zdjęcia lub prezentacja produktu?
  • Jaki ma być wydźwięk przekazu? – w tym zakresie można dać pełną swobodę lub wskazać precyzyjne wytyczne co do przekazu, wyglądu zdjęcia lub filmu z lokowaniem produktu, a także jego oceny.
  • Jaki termin publikacji? – być może jest to istotne, aby publikacja odbyła się w konkretnym terminie, wówczas należy określić termin publikacji, ale również maksymalny termin na złożenie poprawek i akceptację kampanii.
  • Kanały dystrybucji – wielu influencerów posiada kilka różnych kont w social mediach, toteż warto wskazać dokładnie kanały, w których influencer ma zamieścić kampanię.

Oprócz wyżej wskazanych pytań należy przekazać dokładne informacje na temat produktu, usługi, firmy, która ma zostać promowana przez influencera. Dzięki temu influencer będzie w stanie przygotować adekwatną i spersonalizowaną kampanię.

Przykładowe postanowienie dotyczące przedmiotu umowy może brzmieć następująco:

Na podstawie niniejszej umowy influencer zobowiązuje się do wykonania działań, takich jak:

  1. Stworzenie i opublikowanie dwóch zdjęć produktu XYZ na swoim koncie na portalu społecznościowym Instagram (nazwa konta influencera: XXYYZZ) wraz z opisem
  2. Stworzenie i opublikowanie pięciu relacji InstaStory na swoim koncie na portalu społecznościowym Instagram zachęcających do zakupu produktu XYZ wraz ze wstawieniem linku afiliacyjnego;
  3. Stworzenie i opublikowanie artykułu na blogu Influencera pod adresem www.XXYYZZ.blog.pl, zachęcającego do zakupu produktu XYZ. Tekst powinien być nie krótszy niż 1000 słów.

Wyżej wskazane działania dalej zwane „działaniami reklamowymi” Influencer zobowiązuje się wykonać w zamian za wynagrodzenie określone w paragrafie X niniejszej umowy”

Umowa rezultatu czy starannego działania w relacjach z influecerem?

Umowa z influencerem może mieć znamiona zarówno umowy rezultatu, jak i starannego działania. Wszystko zależy od tego jakie są oczekiwania zlecającego wobec influencera.

Influencer marketing to w szczególności wykorzystanie blogerów i innych osób prowadzących własne kanały do promowania towarów i usług. Celem tej reklamy może być zarówno działanie promocyjne na rzecz marki w konkretnym okresie, jak i wyniki sprzedażowe lub chociaż popularność postów dotyczących marki. Dodatkowo forma zawartej umowy również może determinować to, czy umowa będzie uważana za umowę rezultatu lub umowę starannego działania.

Forma i rodzaj umowy z influencerem

W zależności od tego jaki efekt ma przynieść współpraca możliwości zawarcia umów są różne. Choć najważniejsza będzie treść umowy z influencerem, to warto zastanowić się jaki rodzaj umowy zastosować. Przed przystąpieniem do umowy należy określić jej przedmiot, inaczej nie sposób jest zastosować odpowiedni rodzaj umowy.

Umowy z influencerem można zawrzeć w dowolnej formie, jednak mimo wszystko najlepiej skorzystać z formy pisemnej lub przynajmniej dokonać precyzyjnych ustaleń za pośrednictwem poczty internetowej.

Najpopularniejszym rozwiązaniem jest umowa zlecenie lub umowa o świadczenie usług. Jednak jak zasygnalizowano wcześniej, ten rodzaj umowy to umowa starannego działania. Oznacza to, że ważniejsze od ostatecznego wyniku są starania w celu jego osiągnięcia. Pogląd ten uwypuklony jest między innymi w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2019 r. (sygn. akt: III AUa 526/18), gdzie wskazano, że czynności o charakterze faktycznym wynikające ze świadczenia usług czy umowy zlecenie nie muszą prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu.

Inną, popularną umową zawieraną z influencerem jest umowa o dzieło. Ten rodzaj umowy to umowa rezultatu, a więc w jej przypadku influencer może zobowiązać się do osiągnięcia określonego efektu.

Nieoczywistą umową, którą można zawrzeć z influencerem jest umowa najmu lub dzierżawy powierzchni reklamowej. Taką powierzchnią jest na przykład przestrzeń na własnej stronie internetowej twórcy. Na podstawie tej umowy influencer zobowiązuje się oddać określoną powierzchnie reklamową do wykorzystania przez drugą stronę umowy, a także do pobierania ewentualnych pożytków.

Najważniejsze elementy umowy z influencerem

Prawidłowe oznaczenie stron umowy

Jest to o tyle istotne, że po stronie influencera nie zawsze umowa podpisana jest bezpośrednio z nim, toteż w trakcie konfliktu sporą różnicą może okazać się oznaczenie stron. Często zdarza się, że z ramienia influencera występuje agencja marketingowa we własnym imieniu lub bezpośrednio w imieniu influencera.

Przedmiot umowy

Jak wskazano wcześniej, jest to najważniejszy element umowy, który należy jak najdokładniej opisać, w szczególności opisując czynności, miejsce publikacji i sposób publikacji działań reklamowych. W żadnym wypadku nie należy posługiwać się ogólnymi wytycznymi.

Sposób realizacji

Podobnie jak w przypadku przedmiotu umowy i tutaj ważna jest precyzja, gdyż sposób realizacji obie strony kontraktu mogą wyobrażać sobie różnie. Dodatkowo, jeśli kampania jest długofalowa, wówczas warto określić cały harmonogram działania, aby czynności reklamowe nie rozjeżdżały się w czasie i wszystko mogło zostać dobrze dopasowane do oczekiwanych rezultatów.

Odpowiedzialność i zabezpieczenie umowy

Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy to element, który często pomijany jest przez strony podczas tworzenia umowy. Choć konsekwencją niezastosowania autorskich klauzul dotyczących odpowiedzialności jest zastosowanie zasad ogólnych wynikających z kodeksu cywilnego, to jednak warto przemyśleć wykreowanie ich według własnych potrzeb.

W tym zakresie można kształtować kontrakt dowolnie wyłączając, ograniczając lub rozszerzając odpowiedzialność w zakresie:

  • Rękojmi za wady prawne lub fizyczne;
  • Kar umownych.

Kary umowne mogą dotyczyć opóźnienia w wykonaniu umowy, wadliwej lub niewłaściwej publikacji materiału, skrócenia czasu kampanii, ale również naruszenie klauzul o zakazie konkurencji czy zasad poufności.

Klauzula poufności

Klauzula poufności, to bardzo ważny element współpracy w influencer marketingu. Większość marek nawiązujących współpracę w ramach kampanii ceni sobie dyskrecję, toteż taka klauzula prawie zawsze znajduje zastosowanie w umowach o współpracy z influencerem.

Określenie zasad poufności w umowie ma na celu zabezpieczenie wrażliwych informacji na temat przedsiębiorstwa lub zasad współpracy. Co istotne, klauzula o zachowaniu poufności nie może zawierać niezgodnych z prawem postanowień umownych. Jednocześnie, powinna zawierać dokładnie określenie, jakie informacje stanowią przedmiot poufności, a także jaka odpowiedzialność grozi za jej złamanie. Ponadto warto określić czas trwania takiej poufności.

Klauzula o zasadach konkurencji

Siłą influencera jest nie tylko jego rozpoznawalność, ale przede wszystkim autentyczność i zdolność wywierania wpływu na obserwatorów. Dlatego całkiem ważnym aspektem współpracy może okazać się jego relacja z konkurencyjnymi markami, przynajmniej w momencie podjęcia kampanii lub przez jakiś okres czasu po lub przed nią. Toteż wskazanym jest, aby zabezpieczyć umowę również na taką ewentualność, wówczas influencer będzie miał ograniczoną możliwość nawiązywania współpracy z innymi podmiotami rynku z tej samej lub podobnej branży.

Wizerunek i prawa autorskie przy współpracy z infuencerem

W związku z tym, że influencer marketing opiera się na współpracy z osobami prowadzącymi blogi, vlogi, a także inne treści zamieszczane w mediach społecznościowych, to nieodzownym ich elementem jest wizerunek twórcy – to na nim opiera się jego wiarygodność. Stąd konieczność ujęcia kwestii wykorzystania i rozpowszechniania wizerunku również w umowie z influencerem. Niejednokrotnie zdarza się, że przedsiębiorca zleca wykonanie materiału reklamowego, lecz następnie ów materiał nie zostanie opublikowany wyłącznie na stronie czy blogu influencera, ale przedsiębiorca chce wykorzystywać i rozpowszechniać go równie swobodnie za pomocą swoich sieci dystrybucji treści. Toteż niezmiernie ważnym jest, aby influencer oświadczył, że godzi się na wykorzystanie i rozpowszechnianie wizerunku przed przedsiębiorcę w ściśle skonkretyzowany sposób opisany w umowie. Co ważne, influencer może w każdej chwili cofnąć swoją zgodę na korzystanie z jego wizerunku, toteż w takim przypadku warto wskazać sposób w jaki zrekompensowane zostanie cofnięcie przez niego zgody.

Wynagrodzenie

Istnieją dwie najbardziej popularne formy wynagrodzenia w umowach z influencerami. Pierwszym z nich jest tradycyjne rozliczenie pieniężne. Drugą dopuszczalną formą rozliczenia jest barter. W takim modelu wskazane jest aby wartość obu świadczeń była sprecyzowana w umowie, a influencer za swoje świadczenie otrzymuje zamiast wartości pieniężnej przedmiot lub usługę o wskazanej w umowie wartości. Najczęściej są to produkty marki, która podejmuje współpracę z influencerem.

RODO

Na koniec, najczęściej zapomniane zapisy dotyczące RODO, przetwarzania danych osobowych. Obowiązek informacyjny należy spełnić również w umowach z influencerem, gdyż przetwarzane będą jego dane osobowe, jako osoby fizycznej.

Znaki towarowe – co warto wiedzieć

Znakiem towarowym są oznaczenia stosowane w handlu, może nim być każde oznaczenie, które identyfikuje markę jako źródło określonych usług lub towarów. Znakiem towarowym może być nazwa firmy, logo, slogan reklamowy, ważne żeby było możliwe do przedstawienia w rejestrze znaków towarowych w takim sposób, żeby można było jednoznacznie ustalić dokładny przedmiot ochrony udzielony na znaku.

Co do zasady, aby korzystać z cudzego znaku towarowego należy mieć jego zgodę, choć istnieje kilka sytuacji, w których można korzystać ze znaku bez zgody uprawnionego. Jednak w kontekście niniejszego artykułu najważniejsze jest, aby zadbać o to, by influencer miał oficjalną zgodę na używanie logo marki lub produktu. Ponadto aby używane przez niego logo było dobrej jakości, dostarczone bezpośrednio przez kontrahenta.

Jednak sytuacja działa również w drugą stronę – wszak influencerzy najczęściej również mają swoje logo, z którego podczas współpracy chcieliby korzystać przedsiębiorcy, na przykład podczas promowania wydarzeń czy informowania o współpracy, dlatego i to powinno znaleźć się w umowie.

Jednak w świetle ostatnich wydarzeń w świecie twórców internetowych warto zasygnalizować, aby otrzymać od influencera dokładne oświadczenie, że posiada prawo do posługiwania się swoim znakiem towarowym.

W maju 2021 roku, Influencerka, instagramerka i jutuberka Weronika Sowa „Wersow”, członkini popularnej wśród młodzieży grupy „Ekipa” produkującej ostatnio całkiem rozpoznawalne lody we współpracy z marką Koral, została oskarżona przez internautów o naruszenie prawa autorskiego poprzez korzystanie z logo stworzonego przez francuskiego artystę. Wersow przyznała rację internautom, że nie posiada wykupionej licencji do grafiki, z której korzystała przez ponad dwa lata. Wskazać trzeba, że logo widniało również na materiałach reklamowych jutuberki, a więc również w materiałach, które powstawały we współpracy z innymi markami. W takim przypadku bez odpowiedniego zabezpieczenia przedsiębiorcy przed roszczeniem wynikającym z praw autorskich ciężko będzie się skutecznie obronić.

Co ciekawe to nie jedyne niedopatrzenie związane ze znakami towarowymi grupy influencerów „Ekipa” . Wcześniej wskazane lody ekipa, powstałe we współpracy z marką Koral, które cieszą się niemalejącą popularnością, mogą niedługo zostać wycofane. A to za sprawą złożenia wniosku do urzędu patentowego przez krakowskiego przedsiębiorcę w celu zastrzeżenia słownego znaku „Lody Ekipa”. Wcześniejszy brak zastrzeżenia znaku towarowego przed wprowadzeniem na rynek produktu może mieć negatywne konsekwencje w działalności zarówno influencerów, jak i marki Koral.

Umowa z influencerem – słowem podsumowania

Marcin Staniszewski Radca Prawny

Influencer marketing to niewątpliwie przyszłość w promowaniu i reklamowaniu produktów przez firmy. Współpraca z blogerami i sieciowymi celebrytami to korzyść dla obu stron. Jednak jak można zauważyć, zawarcie umowy, która będzie określała dokładne warunki zobowiązania jest kluczowa do tego, aby współpraca przebiegła pomyślnie i zniwelowała możliwe niedopowiedzenia. Kontrakt z influencerem to jednocześnie bardzo dobre wizerunkowe zagranie marki, ale wiążące się również ze sporym ryzykiem niewykonana lub nienależytego wykonania umowy, a przecież w takiej sytuacji produkt będzie wiązany bezpośrednio z osobą influencera, zatem decyzja o współpracy musi zostać poprzedzona odpowiednim przygotowaniem i wspólnymi rozmowami.

Marcin Staniszewski

Radca Prawny



Zaufali nam:


5/5 - (7 votes)