Fundacje rodzinne podlegają pod regulację ustawy o rachunkowości. Oznacza to konieczność prowadzenie pełnej księgowości, a także wynikający z przepisów obowiązek składania sprawozdań finansowych. Przeczytaj, do kiedy fundacje rodzinne muszą złożyć sprawozdanie finansowe i jak zrobić to prawidłowo.
W tym artykule przeczytasz o:
- Obowiązku składania sprawozdań finansowych przez fundacje rodzinne.
- Wymaganiach formalnych i terminach na składanie sprawozdań finansowych.
- Uproszczeniach w sprawozdawczości dla niewielkich fundacji rodzinnych.
Czy fundacje rodzinne mają obowiązek prowadzenia pełnej księgowości?
Fundacja rodzinna – zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej – jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów.
W związku ze statusem osoby prawnej fundacja rodzinna uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru i podlega przepisom ustawy, dlatego jest zobligowana do prowadzenia ksiąg rachunkowych, tzw. pełnej księgowości, zgodnie z przepisom ustawy o rachunkowości. W przypadku pierwszego okresu sprawozdawczego pierwsze sprawozdanie obejmuje okres od aktu założycielskiego. Wynika to wprost z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości, zgodnie z którym przepisy ustawy o rachunkowości stosuje się do spółek handlowych (osobowych i kapitałowych, w tym również w organizacji) oraz spółek cywilnych (z ograniczeniami), a także innych osób prawnych, z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego.
Ważne!
Należy pamiętać, że fundacje rodzinne prowadzą pełną księgowość niezależnie od faktu prowadzenia działalności gospodarczej, liczebności beneficjentów lub jeszcze innych czynników.
W jakim terminie fundacje rodzinne mają obowiązek składania sprawozdań finansowych?
Roczne sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej wymaga sporządzenia sprawozdania finansowego oraz jego podpisania do 31 marca roku następnego, czyli w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego. W przypadku większości podmiotów podlegających ustawie o rachunkowości rok obrachunkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, co oznacza, że termin ten upłynął w dniu 31 marca 2026 r., ponieważ dniem bilansowym był dzień 31 grudnia.
Jak wygląda proces przygotowania sprawozdań finansowych w fundacji rodzinnej?
Aby sprawozdanie finansowe było ważne, musi zostać podpisane wraz ze wskazaniem daty podpisu (art. 52 ustawy o rachunkowości) przez zarząd fundacji, czyli kierownika jednostki, a więc członków zarządu fundacji rodzinnej, oraz przez osobę, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych.
Kilka lat temu wszedł w życie art. 52 ust. 2b ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy, sprawozdanie finansowe może podpisać co najmniej jedna osoba wchodząca w skład tego organu. Pozostałe osoby wchodzące w skład tego organu mogą poprzestać na oświadczeniach, że sprawozdanie finansowe spełnia wymagania przewidziane w ustawie, lub odmowie złożenia takich oświadczeń. Odmowa złożenia oświadczenia jest równoznaczna z odmową podpisu sprawozdania finansowego i wymaga sporządzenia pisemnego uzasadnienia.
Ważne!
Zarówno oświadczenie, jak i odmowa wraz z uzasadnieniem muszą zostać złożone wraz ze sprawozdaniem. W przypadku fundacji rodzinnej nie ma obowiązku sporządzania sprawozdania z działalności ani sprawozdania skonsolidowanego.
Kolejnym krokiem jest zatwierdzenie sprawozdania finansowego. Stosownie do brzmienia art. 72 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej zgromadzenie beneficjentów odpowiada za rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania finansowego fundacji rodzinnej za poprzedni rok obrotowy, działając tu jako organem zatwierdzającym. Zatwierdzenie sprawozdania finansowego musi nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia bilansowego. Zazwyczaj będzie to dzień 30 czerwca.
Podczas posiedzenia zgromadzenia beneficjentów związanego z zatwierdzeniem sprawozdania finansowego podejmowane są również uchwały dotyczące:
- rozpatrzenia i zatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego,
- podziału lub pokrycia wyniku finansowego netto,
- udzielenie absolutorium członkom organów fundacji rodzinnej z wykonania przez nich obowiązków.
Fakultatywnie statut fundacji rodzinnej może poszerzać kompetencje zgromadzenia beneficjentów zgodnie z postanowień zawartych w statucie.
Pamiętaj, na złożenie sprawozdania finansowego fundacji rodzinnej zostało coraz mniej czasu!
Potrzebujesz wsparcia w zakresie organizacji procesu uchwałodawczego w fundacji rodzinnej? Nasi prawnicy przygotują protokół oraz wzory niezbędnych uchwał. Sprawdź nasze kompetencje: https://rpms.pl/obsluga-prawna-fundacji-rodzinnej/.
Jak prawidłowo złożyć sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej?
W przeciwieństwie do spółek prawa handlowego, fundacja rodzinna ma obowiązek składać sprawozdanie finansowe nie do e-KRS, lecz we właściwym rejestrze sądowym, tj. do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, jako do sądu rejestrowego. W praktyce fundacje rodzinne sprawozdań finansowych dopełniają właśnie tam, w ramach obowiązkiem składania dokumentów do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego dla tej formy prawnej. Fundacja rodzinna składać sprawozdanie finansowe powinna wraz z dokumentami fundacji rodzinnej składanymi do sądu, w tym z wnioskiem na formularzu RFR-Z30 oraz załącznikiem RFR-ZN, a wraz z nimi następujące dokumenty:
- sprawozdanie finansowe w formie papierowej,
- sprawozdanie finansowe w formie elektronicznej (płyta CD-plik XML),
- uchwałę zgromadzenia beneficjentów o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego,
- uchwałę zgromadzenia beneficjentów o podziale zysku lub pokryciu straty,
- uchwałę zgromadzenia beneficjentów o udzieleniu absolutorium członkom zarządu fundacji,
- protokół z posiedzenia zgromadzenia beneficjentów, na którym zapadły wskazane wyżej uchwały,
- sprawozdanie z badania, jeżeli sprawozdanie finansowe fundacji podlega badaniu zgodnie z treścią ustawy o rachunkowości.
- potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej (w wysokości 250 zł).
W przypadku gdy fundacja rodzinna prowadzi działalność gospodarczą w zakresie, jaki wykracza poza ustawowe zwolnienie z podatku CIT, sprawozdanie finansowe wraz z załącznikami należy przekazać także Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej; w określonych sytuacjach podatkowych obowiązek ten może obejmować również szefa krajowej administracji skarbowej.
Pamiętaj!
Zatwierdzone sprawozdanie należy złożyć w ciągu 15 dni od zatwierdzenia. Niedochowanie tego terminu może prowadzić do konsekwencji prawnych.
Chcesz założyć fundację rodzinną, aby uniknąć płacenia podatku CIT? Skorzystaj z naszego doradztwo podatkowego: https://rpms.pl/doradztwo-podatkowe/.
Kiedy sprawozdanie finansowe podlega badaniu biegłego rewidenta?
W określonych przypadkach sprawozdania finansowe fundacji rodzinnych mogą podlegać badaniu biegłego rewidenta. Wiąże się to z dodatkowymi kosztami badania i formalnościami, które należy spełnić przed złożeniem sprawozdania. Audytorzy muszą przy tym być niezależni od fundacji rodzinnej. Taka konieczność zachodzi w przypadku spełnienia co najmniej 2 z 3 warunków, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości:
- średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,
- suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 3 125 000 euro,
- przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 6 250 000 euro.
Audyt obejmuje też zarządzanie aktywami i zobowiązaniami fundacji, w tym ocenę spełniania zobowiązań oraz zobowiązań publicznoprawnych. Kończy się sporządzeniem raportu dla zarządu fundacji.
W praktyce konieczność zlecenia badania dotyczy wyłącznie dużych fundacji rodzinnych, a po audycie zarząd przekazuje raport radzie nadzorczej albo innemu właściwemu organowi zgodnie z zasadami przyjętymi w fundacji, zwykle na najbliższym posiedzeniu. Jeżeli w strukturze fundacji działa organ rady nadzorczej, uczestniczy on także w nadzorze nad takimi czynnościami.
Czy fundacja rodzinna może składać uproszczone sprawozdania finansowe?
Wiele fundacji rodzinnych może skorzystać z uproszczeń w składaniu sprawozdań finansowych. Dotyczą one jednostek, które kwalifikują się jako mikro lub małe w rozumieniu przepisów o rachunkowości.
Za jednostkę mikro uważa się jednostkę, która w roku obrotowym, za który sporządza sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok obrotowy (lub w roku rozpoczęcia działalności w przypadku nowych podmiotów) nie przekroczyła 2 z 3 wartości:
- 2 000 000 zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
- 4 000 000 zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
- 10 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.
Kryteria obowiązujące dla jednostek małych wyglądają następująco:
- 33 000 000 zł – w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,
- 66 000 000 zł – w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy,
- 50 osób – w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.
W praktyce uproszczenia będą dostępne dla większości fundacji rodzinnych.
Na czym polega uproszczenie sprawozdania finansowego?
Najczęściej stosowane uproszczenia w rachunkowości fundacji rodzinnych dotyczą m.in. takich obszarów jak:
- ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych o niskiej wartości początkowej,
- przyjęcie zasad amortyzacji podatkowej również dla celów bilansowych,
- uproszczenie zasad ewidencji operacji gotówkowych.
Stosowanie uproszczeń w sprawozdaniu finansowym może wymagać odpowiedniego sformułowania polityki rachunkowości.
Obsługa podatkowa i księgowa fundacji rodzinnych – sprawdź ofertę Kancelarii RPMS
Zarządzanie fundacją rodzinną wymaga dopracowania procesów związanych z rachunkowością jednostki. Skorzystaj z usług Kancelarii RPMS i zyskaj pewność, że działasz zgodnie z prawem.
- Opracowujemy politykę rachunkowości fundacji rodzinnej.
- Analizujemy możliwość zastosowania uproszczeń w sprawozdaniu finansowym.
- Opracowujemy dokumentację niezbędną do złożenia sprawozdania finansowego (protokół, projekty uchwał).
- Dokonujemy zgłoszeń w imieniu fundacji rodzinnej.
- Oferujemy kompleksowe doradztwo podatkowe oraz związane z optymalizacją podatkową.
Potrzebujesz szybkiej pomocy prawnej? Napisz do nas na adreskancelaria@rpms.pl lub zadzwoń pod numer telefonu 61 307 09 91 i opowiedz nam więcej o swoich potrzebach.
FAQ
Co bada rewident, opiniując sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej?
Biegły rewident weryfikuje zgodność sprawozdania finansowego z wymaganiami ustawy o rachunkowości. Ocenia też zarządzanie aktywami i zobowiązaniami oraz wybrane obszary zobowiązań publicznoprawnych, zgodnie z przepisami ustawy. W szczególności sprawdza rzetelność sytuacji finansowej, majątkowej i wynik finansowy jednostki.
Czy niewielka fundacja rodzinna podlega obowiązkowi badania przez biegłego rewidenta?
Tak, fundacja rodzinna podlega obowiązkowemu audytowi nie rzadziej niż raz na cztery lata (po przekroczeniu kwot progowych możliwy jest nawet audyt coroczny). Dotyczy to także sytuacji, gdy fundacja została ustanowiona w testamencie albo składa w rejestrze zmianę danych. W skład zespołu audytorskiego wchodzą biegły rewident, doradca podatkowy, adwokat lub radca prawny.
Jakie są konsekwencje niezłożenia sprawozdania finansowego w terminie?
Brak sprawozdania finansowego narusza przepisy ustawy o rachunkowości. Może skutkować grzywną, karą ograniczenia wolności albo nawet karą do 2 lat pozbawienia wolności. Przy długotrwałym braku sprawozdań sąd może rozważyć rozwiązanie fundacji po dwóch latach niewywiązywania się z tego obowiązku.