Raportowanie schematów podatkowych (MDR) - kiedy powstaje obowiązek i kto musi raportować?

Od początku 2019 r. obowiązują przepisy związane z obowiązkiem raportowania schematów podatkowych. MDR wprowadzono do polskiej Ordynacji podatkowej w 2019 r. jako implementację dyrektywy DAC6, co zwiększyło transparentność w dziedzinie opodatkowania. Podstawowe zmiany związane są ze zgłaszaniem do organów podatkowych transgranicznych i krajowych schematów charakteryzujących się określonymi cechami dotyczącymi unikania podwójnego opodatkowania, a raportowanie polega na obowiązkowym przekazania informacji o uzgodnieniach do szefa krajowej administracji skarbowej. Niektóre sytuacje powodują obowiązek wdrożenia i stosowania tzw. procedury wewnętrznej, jednak nie dotyczy ona każdego. System MDR pozwala organom skarbowym wychwytywać luki prawne w czasie rzeczywistym.

Kogo dotyczy obowiązek MDR?

Wprowadzone 7 lat temu zmiany są następstwem regulacji unijnych. Mowa przede wszystkim o Dyrektywie Rady (UE) 2018/822 z dnia 25 maja 2018 r., która zmieniła wcześniej obowiązującą dyrektywę 2011/16/UE. Zmiany dotyczyły obowiązkowej, automatycznej wymiany informacji w zakresie opodatkowania pod kątem podlegających zgłoszeniom uzgodnień transgranicznych. Obowiązek informacyjny MDR dotyczy trzech kategorii podmiotów: promotora, korzystającego i wspomagającego.

Obowiązek raportowania objął przede wszystkim promotorów. Jeśli spojrzymy na ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa, definicja promotora brzmi dość zrozumiale. Promotorem jest osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, w szczególności doradca podatkowy, adwokat, radca prawny, pracownik banku lub innej instytucji finansowej doradzający klientom (podmioty kwalifikowane), również wtedy, gdy nie posiada miejsca zamieszkania, siedziby ani zarządu na terytorium kraju. Jest to podmiot, który opracowuje, oferuje, udostępnia, wdraża lub zarządza wdrażaniem uzgodnienia, w tym także podmiot zarządzający wdrażaniem schematu podatkowego.

Mówiąc prościej, będą to podmioty, które odpowiadają za tworzenie schematów podatkowych wykorzystywanych do optymalizacji oraz za działania związane z wdrażaniem schematu podatkowego. Promotorem może być każda osoba wykonująca wyżej wymienione czynności do określonych podmiotów lub posiadająca podobne do nich kwalifikacje o zawodowego charakteru.

Obowiązek raportowania MDR objął również podmioty, które korzystają ze schematów podatkowych tworzonych przez promotorów. Korzystającym jest także podmiot, któremu uzgodnienie jest udostępniane albo który jest przygotowany do wdrożeniu uzgodnienia, w tym kwalifikowanego korzystającego. W sytuacjach, w których podmioty zobowiązane nie podejmą się zaraportowania schematu, obowiązek może przejść na wspomagającego (np. notariusza). Wspomagający obejmuje także podmioty udzielające porad dotyczących opracowania, wdrożeniu uzgodnienia lub nadzorowania wdrożenia uzgodnienia, przy uwzględnieniu zawodowego charakteru działalności i przedmiotu wykonywanych czynności.

Nie masz pewności, czy w Twoim przypadku powstaje obowiązek MDR? Możemy to sprawdzić! Zadzwoń i opowiedz nam o szczegółach -> + 48 61 307 09 91.

Potrzebujesz porady prawnika?

Każda sytuacja jest inna.
Opisz swoją sprawę, a podpowiem, jakie kroki
warto podjąć w Twoim przypadku.

Wyślij zapytanie

Raportowanie to nie wszystko – kogo dotyczy wewnętrzna procedura MDR?

Podmioty będące promotorami, zatrudniające promotorów lub wypłacające im wynagrodzenie faktyczne, których przychody lub koszty przekroczyły 8 mln zł, dodatkowo zostały objęte obowiązkiem wprowadzenia i stosowania wewnętrznej procedury MDR, która obejmuje przeciwdziałanie niewywiązywaniu się z obowiązku przekazywania informacji o schematach podatkowych i służy działaniom w zakresie przeciwdziałania niewywiązywaniu się z obowiązków MDR.

Temat procedury MDR nie dotyczy wyłącznie dużych firm doradczych. Obowiązek jej wdrożenia obejmuje także podmioty które zatrudniają osoby mogące mieć styczność ze schematami podatkowymi, a ich przychody lub koszty przekraczają określony próg. Konieczność stałego monitorowania operacji gospodarczych pod kątem przepisów MDR zwiększa przy tym koszty operacyjne przedsiębiorstwa.

Z naszej perspektywy największe znaczenie ma to, czy firma potrafi odpowiedzieć na kilka istotnych pytań:

1. Kto w organizacji odpowiada za identyfikację schematów?
2. Na jakim etapie projektów pojawia się weryfikacją MDR?
3. W jaki sposób zbierane są informacje potrzebne do przekazania informacji o schemacie?

Procedura powinna obejmować nie tylko sam opis obowiązków, ale też kroki podejmowane w konkretnych sytuacjach, dotyczące przypisania odpowiedzialności do poszczególnych osób lub działów, określenia ścieżki obiegu informacji i wskazania, kiedy konieczna jest dodatkowa analiza podatkowa. W zakresie raportowania schematów podatkowych brak realizacji obowiązków może oznaczać dotkliwe sankcje, a w przypadku osób prawnych kara pieniężna może wynosić do 2 mln zł, jeśli ich przychody lub koszty przekroczyły równowartość 8 mln zł.

Raportowanie krajowych schematów podatkowych 

Schematy podatkowe krajowe muszą być raportowane, gdy przychody, koszty lub aktywa korzystającego przekraczają 10 mln euro, a w przypadku schematów krajowych powstaje obowiązek informacyjny MDR dopiero wtedy, gdy jest spełnione kryterium kwalifikowanego korzystającego. Definicję schematu podatkowego określa art. 86a § 1 pkt 10 Ordynacji podatkowej. Obowiązek MDR dotyczy również przypadków, gdy schemat jest związany z rzeczami lub prawami o wartości rynkowej wyższej niż 2,5 mln euro i jednocześnie:

• Główną lub jedną z głównych korzyści osiągniętych przez korzystającego jest korzyść podatkowa, którą należy rozumieć jako obniżenie wysokości zobowiązania podatkowego lub opóźnienie powstania obowiązku podatkowego; w takiej sytuacji ocenia się kryterium głównej korzyści, czyli czy uzgodnienie spełnia kryterium głównej korzyści, bo możliwe byłoby osiągnięcie korzyści podatkowej inaczej, bez tego działania, a celem jest uzyskanie korzyści podatkowej. Samo wykonaniem uzgodnienia nie przesądza jeszcze, że dane uzgodnienie stanowi schemat podatkowy. Przy tym spełniona jest co najmniej ogólną cechę rozpoznawczą, a uzgodnienie może też posiada szczególną cechę rozpoznawczą albo inną szczególną cechę rozpoznawczą.
• Spełnia przynajmniej jeden z określonych warunków, niezależnie od rodzaju głównej korzyści schematu, np.:
• wpływa na odroczoną część podatku dochodowego, aktywa lub rezerwy z tytułu podatku odroczonego, a wpływ ten przekracza 5 mln zł rocznie;
• dotyczy niepobrania podatku u źródła w kwocie przewyższającej 5 mln zł rocznie, a podatek ten miałby być pobrany w przypadku niestosowania umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub zwolnienia.

W przeciwieństwie do schematów krajowych, transgraniczne schematy podatkowe raportuje się niezależnie od progów właściwych dla kwalifikowanego korzystającego.

Uwaga! Zgodnie z projektem nowelizacji Ordynacji podatkowej, od 1 października 2026 r. mają wejść w życie zmiany ograniczające obowiązek raportowania MDR wyłącznie do transgranicznych schematów podatkowych, wyłączające z konieczności sporządzania raportów podmioty, których dotyczą schematy krajowe. Projekt przewiduje również uchylenie szczególnych cech rozpoznawczych, które dotyczyły wyłącznie polskich przepisów o schematach i nie wynikały z dyrektywy unijnej.

Granica obowiązku MDR nie zawsze jest oczywista. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak wygląda w Twojej sytuacji, napisz do nasz: kancelaria@rpms.pl.

Sytuacje wyjątkowe, w których obowiązuje zwolnienie z MDR 

Obowiązek raportowania schematów podatkowych w największej mierze jest uzależniony od limitów kwotowych. Gdy podatek nie przekracza ustalonej kwoty maksymalnej, nawet jeśli podmiot posiada cechy charakterystyczne dla promotora według definicji Ordynacji podatkowej, nie dotyczy go konieczność sporządzania raportów. Nie są to wszystkie wyjątki. W przypadku schematów krajowych zwolnienie ma zastosowanie wtedy, gdy nie jest spełnione kryterium kwalifikowanego korzystającego.

Obowiązek taki nie powstaje również wtedy, gdy:

• Przychody i koszty korzystającego lub wartość aktywów, ustalane na podstawie prowadzonych ksiąg rachunkowych, nie przekroczyły w roku poprzedzającym lub bieżącym roku obrotowym kwoty 10 mln euro.
• W przypadku schematów krajowych raportowanie dotyczy co do zasady sytuacji, gdy przychody lub koszty korzystającego przekraczają równowartość 10 mln euro, natomiast próg wartości przedmiotu uzgodnienia odnosi się odrębnie do rzeczy albo praw o wartości rynkowej nie większej niż 2,5 mln euro.
• Podmiot nie jest podmiotem powiązanym w rozumieniu podatków dochodowych.

Raportowanie transgranicznych schematów podatkowych 

Do raportowania schematów podatkowych transgranicznych dotyczących podlegających zgłoszeniu uzgodnień transgranicznychsą zobowiązane wszystkie podmioty, niezależnie od tego, czy korzystającego uznaje się za podmiot kwalifikowany, czy nie, w sytuacjach, gdy: Transgraniczne schematy podatkowe podlegają zgłoszeniu niezależnie od wielkości podmiotu.

• Główną lub jedną z głównych korzyści korzystającego jest korzyść podatkowa i spełniony jest jednocześnie jeden z określonych warunków ogólnej cechy rozpoznawczej.
• Niezależnie od rodzaju korzyści podatkowej, jeśli spełnia on przynajmniej jeden z warunków wymienionych w ustawie:
• występują kwalifikowane do KUP płatności transgraniczne na rzecz podmiotów powiązanych, znajdujących się w tzw. rajach podatkowych;
• dochód lub majątek jest objęty metodami mającymi na celu unikanie podwójnego opodatkowania w więcej niż jednym kraju;
• przenoszone są prawa w trudnych do wyceny wartości niematerialnych;
• występuje nieprzejrzysta struktura własności prawnej lub beneficjent rzeczywisty jest trudny do ustalenia.

Promotor ma 30 dni na przekazania informacji o schemacie na formularzu MDR-1 do Szefa KAS od udostępnienia, przygotowania do wdrożenia albo pierwszej czynności związanej z wdrożeniem. Korzystający również składa MDR-1 do Szefa KAS w terminie 30 dni, zależnie od tego, które z tych zdarzeń nastąpi wcześniej.

Jak pomagamy w obowiązkach MDR?

Raportowanie schematów podatkowych jest procesem dosyć złożonym. Firmy nie zawsze wiedzą, czy dotyczy ich ten obowiązek, zwłaszcza w kontekście dość szerokiej grupy zobowiązanych w przypadku schematów transgranicznych. Jeśli chcesz upewnić się, czy MDR obejmuje Twoje działania, sprawdź jak możemy Ci pomóc:

1. Na początek sprawdzamy, w czy w danym przypadku powstaje obowiązek MDR. Robimy to poprzez analizę struktury uzgodnienia, ocenę, czy stanowi ono schemat podatkowy, roli poszczególnych podmiotów, tego, czy pojawiają się cechy rozpoznawcze, oraz jaki jest zakres raportowania schematów podatkowych.
2. Jeśli obowiązek występuje, wskazujemy kto powinien raportować i w jakim zakresie.
3. Pomagamy przy przygotowaniu zgłoszenia i wdrożeniu procedury MDR, w tym przy uzyskaniu lub prawidłowym wskazaniu numeru schematu podatkowego, nsp schematu podatkowego oraz posługiwaniu się nim dalej przy rozliczeniach.

Samo zgłoszenie schematu nie oznacza automatycznie kontroli podatkowej, ale daje organom wgląd w architekturę finansową firmy.

Wspieramy także w uporządkowaniu procesów w firmie, tak aby MDR nie był działaniem jednorazowym, a stał się elementem codziennego podejmowania decyzji.

Zauważamy, że największy problem skupia się nie wokół samego stworzenia procedury, a ich wdrażaniem. Jeśli zespół nie wie, kiedy powinien skupić się na sprawdzeniu MDR, dokument nie spełni swojej roli. Właśnie dlatego przy pracy nad procedurą pod lupę bierzemy zarówno jej treść, jak i sposób działania w codziennych decyzjach biznesowych oraz wsparcie z ich wdrażaniem w praktyce organizacji, bo właśnie na tym polu powstaje najczęstsze ryzyko.