Jesteś fotografem lub blogerem, który na swojej stronie internetowej wykorzystuje własnoręcznie wykonane fotografie? Wykorzystanie zdjęć bez Twojej wiedzy i zgody narusza przysługujące Ci prawa autorskie. Dowiedz się, co zrobić w takiej sytuacji.
W tym artykule przeczytasz o:
- Na czym polegają prawa autorskie do utworu?
- Jakie roszczenia przysługują Ci w przypadku naruszenia praw autorskich?
- Dlaczego warto skorzystać z pomocy prawników doświadczonych w ochronie IP?
Kiedy można mówić o kradzieży zdjęć chronionych prawem autorskim w internecie?
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych fotografie stanowią utwór objęty ochroną prawną. Są jednak chronione prawem autorskim tylko wtedy, gdy mają twórczy i indywidualny charakter, więc nie każde zdjęcie automatycznie podlega ochronie prawem autorskim. Nie ma przy tym znaczenia, w jakim formacie zdjęcie zostało umieszczone w witrynie, ani czy zostało następnie poddane obróbce w programie graficznym. Jeśli jesteś jego twórcą, przysługują Ci do niego prawa autorskie osobiste i majątkowe, przy czym prawa osobiste są niezbywalne, a majątkowe mogą być przenoszone, dziedziczone i zbywane.
Naruszenie prawa do fotografii może polegać zarówno na naruszeniu praw autorskich majątkowych, jak i osobistych. W pierwszym przypadku będzie to jakakolwiek próba rozporządzenia utworem, w tym czerpanie z tego tytułu wynagrodzenia. Nikt nie może, np. pobrać zdjęcia, zapisać go na swoim dysku twardym, a następnie próbować sprzedać lub wykorzystać w kampanii reklamowej. Takie korzystanie lub kopiowanie zdjęcia albo opisu bez jego zgody i bez pozwolenia autora może prowadzić do odpowiedzialności cywilnej, a w niektórych przypadkach także karnej.
Z kolei naruszenie autorskich praw osobistych polega przede wszystkim na przypisywaniu sobie autorstwa cudzego dzieła. Jeśli ktoś skopiuje Twoją fotografię i przedstawi ją w konkursie jako własną, ingeruje w tę sferę.
Do ingerencji w monopol prawnoautorski dochodzi niezależnie od formy naruszenia praw twórcy. Fakt, że fotograf umieścił zdjęcie na blogu, nie oznacza, że sprawca deliktu musi działać w ten sam sposób. Utwór może zostać wykorzystany w sieci, na stronie, w portalu lub na instagramie, także do celów komercyjnych. Może to być fotografia, ale też tekst albo opis. W każdym przypadku zastosowanie mają te same zasady, a dla legalnego wykorzystania materiału decydujące znaczenie ma to, czy można wykazać jego indywidualność i oryginalność.
Prowadzisz działalność kreatywną i chcesz zadbać o ochronę swoich utworów? Skorzystaj z naszej pomocy: https://rpms.pl/naruszenia-praw-autorskich-skuteczne-usuwanie-tresci-z-internetu/.
Czy przysługuje Ci odszkodowanie za kradzież zdjęć?
Naruszenie praw autorskich rodzi po stronie twórcy obszerny katalog roszczeń, które może on zgłosić, a autorowi zdjęcia przysługują środki ochrony zarówno przy naruszeniu praw majątkowych, jak i osobistych. W przypadku naruszenia autorskich praw majątkowych masz prawo żądać:
- zaniechania naruszania,
- usunięcia skutków naruszenia,
- naprawienia wyrządzonej szkody (na zasadach ogólnych lub poprzez zapłatę oznaczonej sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia), co w praktyce obejmuje też żądanie naprawienia szkody związanej z bezprawnym korzystaniem, gdy ktoś wykorzystał jego zdjęcie; wysokość roszczenia zależy od okoliczności sprawy, a w starszych sporach pojawiało się także odniesienie do trzykrotności stosownego wynagrodzenia,
- wydania uzyskanych korzyści,
- jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia o odpowiedniej treści i formie lub podania do publicznej wiadomości treści orzeczenia sądu,
- wycofania z obrotu, przyznania uprawnionemu na poczet odszkodowania lub zniszczenia bezprawnie wytworzonych przedmiotów oraz materiałów użytych do ich wytworzenia (np. towarów, na których bezprawnie odtworzono utwór).
W niektórych przypadkach możliwe są także wystąpienia na drogę karną, ale odpowiedzialność tego rodzaju jest zwykle ścigana na wniosek pokrzywdzonego.
W przypadku naruszenia praw autorskich osobistych katalog roszczeń obejmuje żądanie zaniechania naruszenia, usunięcia skutków naruszeń, złożenie publicznego oświadczenia oraz przyznanie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, a niekiedy także zapłatę odpowiedniej sumy na cel społeczny.
Jak zabezpieczyć się przed kradzieżą zdjęć w internecie i mediach społecznościowych?
Istnieje kilka sposobów, które pozwolą Ci skutecznie zniechęcić osoby nieuprawnione do kopiowania Twojej twórczości. Przede wszystkim pamiętaj o umieszczaniu na fotografii widocznego znaku wodnego – najlepiej półprzezroczystego, w formie logo albo nazwiska autora, bo trudniej go usunąć. Możesz też porozmawiać z deweloperem, aby zablokował możliwość kopiowania zasobu, choć całkowite zablokowanie pobierania z sieci jest technicznie niemożliwe, bo to, co widać na ekranie, da się skopiować. Warto też dodać na swojej stronie widoczną informację o prawach autorskich. Jeszcze innym sposobem jest umieszczenie w pliku danych EXIF/IPTC. To metadane, w których warto wpisać imię, nazwisko i informacje o prawach autorskich, bo takie informacje mogą później stanowić dowód i pozwalają zidentyfikować zdjęcie jako Twoją własność.
Uwaga!
Niestety żaden z tych sposobów nie zapobiega możliwości kradzieży zdjęcia. Publikowanie plików w niższej rozdzielczości, np. do 1200 px na dłuższym boku, także zmniejsza ich wartość komercyjną. Warto też regularnie monitorować swoje prace i korzystać z narzędzi do odwróconego wyszukiwania grafiki. Jeśli do tego dojdzie, musisz niezwłocznie reagować. W końcu ktoś korzysta z efektów Twojej pracy intelektualnej!
Sprawdź nasze usługi w zakresie ochrony praw autorskich: https://rpms.pl/prawo-autorskie/.
Jak możemy Ci pomóc w przypadku kradzieży zdjęć i usunięcia skutków naruszenia?
Jeśli podejrzewasz, że ktoś przywłaszczył sobie Twoje fotografie i bezprawnie się nimi posługuje, niezwłocznie reaguj, a najpierw zabezpiecz dowody, wykonując zrzuty ekranu z widocznym adresem URL i datą. Pierwszym krokiem powinien być kontakt z administratorem strony lub portalu, aby wyjaśnić wątpliwości i poprosić o usunięcie zdjęcia albo prawidłowe oznaczenie autorstwa. Możesz też skorzystać ze wsparcia profesjonalistów. Kancelaria RPMS ma wieloletnie doświadczenie w obsłudze podmiotów z branży kreatywnej:
- monitorujemy rynek w poszukiwaniu naruszeń – aktywne działanie w ramach usługi Ochrona Marki 365 jest kluczem do sukcesu,
- podejmujemy próby polubownego załatwienia sporu poprzez wysłanie wezwania do zaprzestania naruszenia dóbr osobistych, a przy braku reakcji kierujemy także oficjalne wezwanie do usunięcia zdjęcia i zaniechania dalszego korzystania,
- kierujemy sprawę na drogę postępowania sądowego, jeżeli naruszyciel nie stosuje się do treści wezwania, a gdy nie da się ustalić kontaktu do właściciela strony, można próbować uzyskać dane od administratora domeny; jeśli sprawa dotyczy również wizerunku lub kradzieży tożsamości, mogą wchodzić w grę odrębne przestępstwa.
Zadbaj o ochronę swojej własności intelektualnej z kancelarią RPMS. W dobie powszechnego dostępu do internetu i dynamicznego rozwoju narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję jest to szczególnie istotne, także dla przedsiębiorców publikujących treści w internecie!
Chcesz dowiedzieć się więcej? Napisz do nas na adres: kancelaria@rpms.pl lub zadzwoń pod numer telefonu 61 307 09 91.
Pytania i odpowiedzi
Przedsiębiorca wykupił licencję na zdjęcia z Adobe Stock i umieścił je na swojej stronie internetowej. Następnie fotografie te zostały „ukradzione” przez konkurencję i umieszczone w innej witrynie. Czy w takiej sytuacji można mówić o kradzieży utworu?
W przypadku serwisów stockowych korzystający z ich usług jest z reguły licencjobiorcą niewyłącznym. Oznacza to, że może korzystać z utworu na określonych polach eksploatacji, ale nie nabywa do niego autorskich praw majątkowych. Co do zasady licencjobiorca nie staje się autorem utworu, choć może mieć uprawnienia wynikające z umowy. Ewentualne roszczenia może zgłaszać właściciel serwisu, który nabył te prawa od fotografów. Przysługują one również twórcom.
Przedsiębiorca umieścił na swojej stronie obrazy wygenerowane przez AI. Czy może dochodzić ich ochrony?
Zasoby opracowane przez AI obecnie uważa się za dobra, z których może korzystać każdy, więc można je skopiować bez konsekwencji prawnych. Ograniczenia w tym zakresie może nakładać regulamin narzędzi AI, ale także dalsza obróbka obrazu, która może sprawić, że do danej części przysługują prawa autorskie. W razie wątpliwości co do zakresu ochrony najlepiej sprawdzić regulamin narzędzia i sposób dalszej obróbki materiału.