Marcin Jędrysiak
|
6 września 2021
Spis treści

Od 31 października 2021 r. działalność gospodarcza w zakresie walut wirtualnych stanie się działalnością regulowaną. Dla podmiotu zajmującego się:

  • wymianą pomiędzy walutami wirtualnymi i środkami płatniczymi,
  • wymianą pomiędzy walutami wirtualnymi,
  • pośrednictwem w tego typu wymianie,
  • prowadzeniem rachunków instrumentów pochodnych (derywatów w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi)

– będzie to oznaczać obowiązek zarejestrowania się w specjalnym rejestrze.

Wskazane powyżej cztery kategorie działalności łącznie składają się na ,,działalność w zakresie walut wirtualnych” w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML).

Konieczność prowadzenia tego typu rejestru przez Polskę wynika z przepisów prawa Unii Europejskiej, a dokładnie dyrektywy 2018/843 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2015/849 w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (ustawa o AML). Przepisy tej dyrektywy zobowiązują państwa członkowskie do objęcia podmiotów zajmujących się działalnością w zakresie walut wirtualnych obowiązkiem uzyskania zezwolenia albo wpisu do rejestru. Wydaje się, że polski ustawodawca wybrał w tym zakresie drogę bardziej korzystną dla podmiotów gospodarczych.

Przepisy regulujące obowiązek dokonania wpisu oraz procedurę rejestracji zawarte są w ustawie o AML. Ponadto, 1 lipca 2021 r. Ministerstwo Finansów, Funduszy i Rozwoju Regionalnego opublikowało projekt rozporządzenia w sprawie wniosku o wpis do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych.

Kto konkretnie podlega wpisowi w związku z handlem kryptowalutami?

Możliwość wpisu do rejestru przewidziana jest zarówno dla osób fizycznych, prawnych jak i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (np. spółka jawna, partnerska, komandytowa czy komandytowo-akcyjna). We wszystkich przypadkach obwarowana została warunkami, dotyczącymi głównie niekaralności niektórych osób za określone przestępstwa.

Działalność w zakresie walut wirtualnych prowadzić może osoba, która nie została skazana za umyślne przestępstwo przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, przeciwko wiarygodności dokumentów, przeciwko mieniu, przeciwko obrotowi gospodarczemu i interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym (np. wyłudzenie kredytu albo pranie pieniędzy), przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, przestępstwo finansowania terroryzmu (art. 165a Kodeksu Karnego), przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej lub umyślne przestępstwo skarbowe.

Podobne warunki przewidziane zostały dla wspólników prowadzących sprawy spółki lub uprawnionych do reprezentowania spółki, członków organów zarządzających spółek, beneficjentów rzeczywistych podmiotu prowadzącego działalność w zakresie walut wirtualnych, a także – osób kierujących wykonywaniem czynności związanych z prowadzeniem działalności w zakresie walut wirtualnych.

To jednak nie wszystko. Osoba, która stara się o wpis do rejestru, musi posiadać odpowiednią wiedzę lub doświadczenie w zakresie obrotu walutami wirtualnymi. Warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli dana osoba ukończy szkolenie lub kurs obejmujący prawne lub praktyczne zagadnienia związane z działalnością w zakresie walut wirtualnych lub wykonywała przez co najmniej rok czynności związane z taką działalnością. Okoliczności te należy potwierdzić jednak odpowiednimi dokumentami.

Objęcie osób, które faktycznie wykonywały przez rok tego typu czynności wydaje się być ukłonem w stronę tych, którzy obecnie handlują już kryptowalutami. Z drugiej strony, nie jest do końca jasne, w jaki sposób należałoby potwierdzić tego typu doświadczenie. W przypadku pracowników wystarczające może okazać się odpowiednie zaświadczenie od pracodawcy. Nie jest jednak jasne, jakie dokumenty powinny dostarczyć osoby, które okazjonalnie, na własne potrzeby, zajmowały się tego typu obrotem albo przedsiębiorcy. Jeśli chodzi natomiast o kursy lub szkolenia dotyczące kryptowalut, to nie została przewidziana żadna zamknięta lista podmiotów prowadzących takie kursy lub szkolenia albo warunki, które takie szkolenia powinny spełniać. Wydaje się więc, iż przedsiębiorcom pozostawiono stosunkowo wolną rękę w tym zakresie.

Handel kryptowalutami – Jak znaleźć się w rejestrze?

Rejestr prowadzony jest przez Ministra właściwego ds. finansów publicznych. Wniosek musi zawierać następujące elementy:

  • imię i nazwisko albo nazwę (firmę);
  • numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile taki numer został nadany;
  • NIP;
  • wskazanie świadczonych usług w zakresie walut wirtualnych;
  • kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany albo podpis osobisty składającego wniosek.

Ponadto, do wniosku należy dołączyć oświadczenie o następującej treści:

Oświadczam, że dane zawarte we wniosku są kompletne i zgodne z prawdą. Znane mi są warunki wykonywania działalności w zakresie walut wirtualnych, o której mowa w ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

W szczególności oświadczam, że spełnione są warunki, o których mowa w art. 129n i art. 129o wymienionej ustawy.”.

Składający oświadczenie zawiera w nim klauzulę następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”.

Wniosek o wpis jest składany na elektroniczną skrzynkę podawczą ministra, przy użyciu usługi online udostępnionej pod adresem elektronicznym wskazanym w Biuletynie Informacji Publicznej właściwego ministra. Dotyczy to także zmian w rejestrze, wykreślenia z rejestru albo zawieszenia wykonywania tego typu działalności.

Minister powinien dokonać wpisu w ciągu 14 dni od dnia odebrania wniosku wraz

z oświadczeniem. Odmowa rejestracji następuje w formie decyzji. Odmowa może nastąpić, jeżeli wniosek jest niekompletny i nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie lub dane zawarte we wniosku są niezgodne ze stanem faktycznym.

Prawdopodobnie w celu ułatwienia rejestracji, minister został zobowiązany do udostępnienia w internecie wzorów wniosków o wpis do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych, zmianę wpisu i wykreślenie z tego rejestru oraz zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania działalności. Wzory te zostaną opublikowane zapewne po zakończeniu prac nad rozporządzeniem.

Obrót kryptowalutami a brak rejestracji

Prowadzenie działalności w zakresie walut wirtualnych bez wpisu do rejestru zagrożone jest karą pieniężną w wysokości do 100 000 zł. Karę ten wymierza podmiot prowadzący rejestr,

a zatem – minister właściwy ds. finansów publicznych.

Problem praktyczny

Nie wiadomo jednak, jak uznanie handlu kryptowalutami za działalność regulowaną wpłynie na stanowisko Komisji Nadzoru Finansowego oraz Narodowego Banku Polskiego, które nie zalecają otwierania rachunków bankowych dla podmiotów handlujących walutami wirtualnymi. Jest to jedna z przyczyn tego, że banki niekiedy wypowiadają lub nie zawierają umów z podmiotami świadczącymi takie usługi. Bez zmiany podejścia KNF i NBP może okazać się, iż nawet podmiot wpisany do rejestru nie będzie mógł faktycznie rozpocząć działalności ze względu na odmowę założenia rachunku przez bank. Nie wiadomo, czy wejście w życie nowelizacji ustawy o AML doprowadzi do złagodzenia stanowiska organów nadzoru finansowego wobec handlarzy kryptowalutami.

Czy rejestr będzie jedynie tymczasowy?

Z pewnością niepokojącą wiadomością dla handlarzy walutami wirtualnym będzie również to, że rejestr może okazać się jedynie instrumentem prowizorycznym. Unia Europejska pracuje bowiem nad przyjęciem Rozporządzenia w sprawie rynku kryptoaktywów (tzw. MiCA). Projekt ten zawiera dużo bardziej wygórowane wymagania dla niektórych podmiotów, które chcą zajmować się działalnością w zakresie handlu walutami wirtualnymi, m. in. obowiązek uzyskania zezwolenia czy opublikowania odpowiedniego dokumentu informacyjnego, który ma być zatwierdzany przez odpowiednie organy krajowe. Co więcej, o wiele ostrzej określa się w nim wymogi dla dostawców usług w zakresie kryptowalut wskazując m.in. wymogi w zakresie zabezpieczenia ostrożnościowego, wymogi organizacyjne, czy też przewidując warunki dotyczące przechowywania kryptoaktywów i środków finansowych klientów.

Może się zatem okazać, iż wpis do rejestru będzie rozwiązaniem jedynie tymczasowym,

a podmiot wpisany obecnie do rejestru nie będzie spełniał warunków do działalności w zakresie kryptowalut po uchwaleniu i wejściu w życie Rozporządzenia MiCA.

Handel kryptowalutami – słowem podsumowania

Jeżeli prowadzą Państwo działalność w zakresie walut wirtualnych, warto już teraz zadbać

o przygotowanie odpowiednich dokumentów związanych z rejestrem – w szczególności potwierdzających wiedzę lub doświadczenie w tym zakresie. Należy jednak pamiętać o tym, iż już wkrótce rejestr może zostać zastąpiony wymogiem posiadania odpowiedniego zezwolenia na podstawie rozporządzenia MiCA – zatem sam wpis do rejestru nie powinien usypiać niczyjej czujności.

Marcin Staniszewski

Radca Prawny