Czym się różni Spółka jawna od spółki komandytowej?

Kodeks spółek handlowych w wyraźny sposób wyodrębnia spółki osobowe od kapitałowych. O przynależności danej spółki do jednej lub drugiej grupy mówimy wtedy, gdy całokształt i natężenie cech charakterystycznych pozwala nam na dokonanie właściwego przyporządkowania.

Z uwagi na planowaną nowelizację w zakresie objęcia spółek komandytowych podatkiem CIT, wielu przedsiębiorców zaczęło się zastanawiać, jaka forma prawna prowadzenia działalności będzie alternatywą dla dotychczasowej spółki komandytowej pod kątem zbliżonych zasad funkcjonowania oraz korzyści wynikających z tzw. “jednokrotnego opodatkowania”.

Jedną z pierwszych form jaka przychodzi na myśl jest spółka jawna.

Poniżej opisujemy podobieństwa i różnice w funkcjonowaniu tych dwóch form prawnych prowadzenia działalności gospodarczej.

Kancelaria - opinie

I tak, spółka jawna jawi się nam jako modelowa spółka osobowa, albowiem w największym stopniu oparta jest właśnie na tzw. substrakcie osobowym.

Zgodnie z brzmieniem art. 22 § 1 Kodeksu spółek handlowych, „Spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową”.

Zgodnie zaś z brzmieniem art. 102 Kodeksu spółek handlowych, „Spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona”.

Spółka komandytowa także jest spółką osobową, co wynika bezpośrednio z brzmienia art. 4 § 1 pkt. 1 KSH stanowiącego, iż spółkami osobowymi są: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa i komandytowo – akcyjna. Faktycznie jednak spółka komandytowa zawiera także elementy charakterystyczne dla spółek kapitałowych, co jest ściśle związane z udziałem w niej komandytariusza, czyli wspólnika odpowiadającego w sposób ograniczony, pozbawionego prawa do reprezentacji spółki czy też prowadzenia jej spraw. I to właśnie kluczowe zagadnienie – występowanie w spółce komandytowej dwóch grup wspólników odróżnia ją od spółki jawnej.

Spółka komandytowa a spółka jawna – podobieństwa i różnice

Różnic pomiędzy spółką jawną i komandytową jest jednak więcej, a te najważniejsze przedstawia poniższa tabela:

SPÓŁKA JAWNASPÓŁKA KOMANDYTOWA
POWSTANIE SPÓŁKIPowstaje w sposób następczy (przekształcenie ze spółki cywilnej lub innej spółki handlowej) lub pierwotny (zawarcie umowy spółki, z chwilą jej wpisu do rejestru). Umowa spółki powinna być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności.Powstaje poprzez założenie (zawarcie umowy spółki i dokonanie wpisu do rejestru) lub przekształcenie (jako efekt transformacji innej, już funkcjonującej spółki).
Umowa spółki powinna być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności.
WSPÓLNICYInformacje ogólneUczestnictwo wspólników na równych zasadach: równość praw, obowiązków oraz zasad odpowiedzialności osób ją tworzących.

Skład osobowy w spółce jawnej jest trwały, a cechy osobiste wspólników są szczególnie ważne.

Dwa rodzaje wspólników:

  • Komplementariusz – pozycja odpowiada statusowi wspólnika spółki jawnej
  • Komandytariusz – znaczne ograniczenie odpowiedzialności.

W spółce komandytowej musi występować minimum dwóch wspólników – co najmniej jeden wspólnik musi być komplementariuszem i co najmniej jeden komandytariuszem.

Prowadzenie spraw spółkiKażdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Może on bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki.Komplementariusz ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki – może on bez uprzedniej uchwały wspólników prowadzić sprawy nieprzekraczające zakresu zwykłych czynności spółki. W sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności wymagana jest zgoda wszystkich wspólników, także tych wyłączonych od prowadzenia spraw.

Komandytariusz nie ma prawa ani obowiązku prowadzenia spraw spółki chyba, że umowa spółki stanowi inaczej. W sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki wymagana jest zgoda komandytariusza.

Warto mieć na uwadze, iż umowa może stanowić o pozbawieniu komandytariusza jakiegokolwiek wpływu na prowadzenie spraw spółki, czego skutkiem będzie zbędność nawet ww. zgody.

UPRAWNIENIA KONTROLNE KOMANDYTARIUSZA – komandytariusz ma prawo żądać odpisu sprawozdania finansowego za rok obrotowy oraz przeglądać księgo i dokumenty celem sprawdzenia jego rzetelności. Nadto, na wniosek komandytariusza sąd rejestrowy może z ważnych powodów zarządzić w każdym czasie udostępnienie mu sprawozdania finansowego lub złożenie innych wyjaśnień, jak również dopuścić go do przejrzenia ksiąg i dokumentów. Opisanych uprawnień kontrolnych nie można wyłączyć ani ograniczyć, dopuszczalne jest jedynie ich poszerzenie.

ReprezentacjaKażdy wspólnik ma prawo do reprezentacji spółki.Każdy komplementariusz ma ustawowe prawo do reprezentowania spółki, a prawa do reprezentowania nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich.

Spółkę reprezentują komplementariusze, których z mocy umowy spółki lub prawomocnego orzeczenia sądu nie pozbawiono prawa do reprezentowania spółki.

W przeciwieństwie do komplementariusza, komandytariusz nie ma ustawowego prawa do występowania w imieniu spółki. Może jednak reprezentować ją jako pełnomocnik – dopuszczalne jest udzielenie mu zarówno prokury, jak i pełnomocnictwa ogólnego, rodzajowego i do poszczególnych czynności. Do udzielenia takiego pełnomocnictwa uprawniony jest każdy komplementariusz.

Sytuacja komplementariusza jest tożsama z pozycją wspólnika spółki jawnej.

Komandytariusz uczestniczy w zysku spółki proporcjonalnie do swojego wkładu rzeczywiście wniesionego do spółki chyba, że umowa spółki stanowi inaczej.

Udział w zyskach i stratachKażdy wspólnik spółki jawnej ma prawo do równego udziału w zyskach i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku bez względu na rodzaj i wartość wniesionego wkładu.Sytuacja komplementariusza jest tożsama z pozycją wspólnika spółki jawnej.

Komandytariusz uczestniczy w zysku spółki proporcjonalnie do swojego wkładu rzeczywiście wniesionego do spółki chyba, że umowa spółki stanowi inaczej.

Odpowiedzialność wspólnikówKażdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem. Jest to odpowiedzialność nieograniczona, solidarna, subsydiarna i nieograniczalna.Komplementariusz odpowiada bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli. Jest to odpowiedzialność nieograniczona, solidarna, subsydiarna i nieograniczalna, majątkiem osobistym.

Wysokość odpowiedzialności komandytariusza majątkiem osobistym jest równa różnicy między suma komandytową a wartością wkładu wniesionego do spółki. Przez sumę komandytową rozumie się oznaczoną kwotowo górną granicę odpowiedzialności komandytariusza majątkiem osobistym za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli.

Śmierć wspólnikaŚmierć wspólnika powoduje rozwiązanie spółki, o ile umowa nie stanowi inaczej albo wspólnicy nie postanowią o kontynuowaniu jej działalności.Śmierć komplementariusza jest tożsama w skutkach ze śmiercią wspólnika spółki jawnej.

Śmierć komandytariusza nie stanowi przyczyny rozwiązania spółki, a jego spadkobiercy wskazują spółce osobę do wykonywania ich praw z tego tytułu.

ROZWIĄZANIE I LIKWIDACJA SPÓŁKIRozwiązanie spółki jawnej następuje z chwilą wykreślenia jej z rejestru. Do rozwiązania spółki może dojść tylko z przyczyn wskazanych w ustawie (art. 58 KSH). Warto nadmienić, iż samo wystąpienie przyczyny rozwiązania nie stanowi bezwzględnie o rozwiązaniu spółki jawnej, ta może bowiem kontynuować swoją działalność w dotychczasowym lub zmienionym składzie wspólników, a także może zostać przekształcona w spółkę komandytową lub komandytowo – akcyjną.Brak przepisów w KSH dotyczących rozwiązania i likwidacji. Należy odpowiednio stosować przepisy o rozwiązaniu i likwidacji spółki jawnej.

Przekształcenie spółki komandytowej w spółkę jawną

Podsumowując należy wskazać, iż do niewątpliwych zalet prowadzenia działalności w formie spółki jawnej należą: prostsze reguły jej założenia i mniej skomplikowane zasady funkcjonowania, objawiające się przede wszystkim w równości praw i obowiązków wszystkich wspólników. Jednocześnie zaś nieograniczona odpowiedzialność wspólników może skutecznie powstrzymać jej wybór.
Tymczasem spółka komandytowa wprowadza podział na dwa rodzaje wspólników, czyniąc możliwym ograniczenie odpowiedzialności niektórych wspólników, a tym samym pozyskania inwestorów, którzy poza inwestycją kapitału nie muszą angażować się w bieżące sprawy spółki. Spółka komandytowa jest jednak bardziej skomplikowaną formą niż spółka jawna, poprzez rygorystyczne uwarunkowania dotyczące jej powstania i funkcjonowania, w tym w szczególności sprawozdawczości finansowej.

Spółka komandytowa a CIT

Co warto zauważyć, ustawodawca we wrześniu 2020 r. ogłosił zmiany mające nadejść wraz z początkiem roku 2021. Projekty nowelizacji ustawy PIT i ustawy CIT oznaczają, że wszystkie spółki komandytowe staną się podatnikiem CIT. Rozliczanie to stanie się zbieżne z tym, które noszą na swoich barkach spółki kapitałowe – najpierw opodatkowany będzie dochód, a potem wspólnicy w momencie wypłaty zysku również podzielą się nim z fiskusem. Będzie to niezależne od skali i rodzaju prowadzonej działalności czy też struktury własnościowej spółki. Pomysł podwójnego opodatkowania zjeżył włos na głowie wszystkim działających w ramach spółek komandytowych – a takich spółek jest w Polsce ponad 40 tysięcy. Niestety, mało kto czuje się uspokojony treścią uzasadnienia projektu nowelizacji – a ta stanowi, iż wspólnicy spółek komandytowych nie powinni w sposób nadmierny odczuć finansowo wprowadzanych zmian.

Więcej na temat objęcia spółki komandytowej podatkiem CIT opisujemy w artykule: SPÓŁKA KOMANDYTOWA A CIT (2021)

Sp.k. a CIT

Jak wszystko w życiu, wybór każdej z form prowadzenia działalności ma swoje jasne i ciemne strony. Stąd w Kancelarii Prawnej RPMS Staniszewski & Wspólnicy służymy radą w doborze odpowiedniej do prowadzonej działalności formy, patrząc na Twój biznes kompleksowo – nie tylko od strony prawnej, ale także księgowej i podatkowej. Wiemy, jak ważny jest to wybór. Wiemy, jak ważny jest Twój biznes.


Masz pytania lub potrzebujesz pomocy ?
Daj nam znać w sekcji komentarz poniżej lub poprzez FORMULARZ KONTAKTOWY

Pozostałe artykuły

Zostaw komentarz

Translate »