Rozporządzenie regulujące projektowanie i wdrażanie sztucznej inteligencji ma zostać uproszczone na mocy aktu prawnego zmieniającego AI Act – Digital Omnibusdotyczący AI. Nowe przepisy mają zapewnić większą przejrzystość obowiązków, uprościć ich stosowanie oraz ułatwić przedsiębiorcom dostosowanie się do regulacji. Co dokładnie zmienia Digital Omnibus?
W tym artykule przeczytasz o:
- dlaczego Digital Omnibus wspiera innowacje w mniejszych firmach,
- jakie nowe rozwiązania względem AI Act wprowadza Digital Omnibus,
- co powinna zrobić Twoja firma, aby przygotować się na nadchodzące zmiany.
Czym jest Digital Omnibus dotyczący AI?
AI Act jest pierwszym aktem prawnym, w którym unijny ustawodawca ustanowił ujednolicone zasady dotyczące projektowania i wdrażania systemów sztucznej inteligencji. Jednocześnie jest to regulacja niezwykle złożona, której wejście w życie zostało rozłożone w czasie.
W celu ułatwienia stosowania przepisów AI Act Komisja Europejska zaprezentowała projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2026/1744. Mowa o akcie zbiorczym prawa cyfrowego dotyczącym AI (tzw. Digital Omnibus dot. AI Act). Projekt przedstawiony przez komisję europejską 19 listopada2025, jako pakiet legislacyjny upraszczający istniejące przepisy cyfrowe w Unii Europejskiej. W praktyce chodzi o uproszczenie unijnych regulacji cyfrowych i lepsze skoordynowanie nakładających się obowiązków wynikających z EU AI Act oraz szerszego systemu regulacji cyfrowych.
Konieczność nowelizacji jest uzasadniana przede wszystkim problemami związanymi z infrastrukturą służącą do oceny zgodności algorytmów sztucznej inteligencji oraz wątpliwościami dotyczącymi zakresu obowiązków poszczególnych podmiotów. Szersze proponowane zmiany obejmują także RODO i Data Act, ale ich celem pozostaje uproszczenie oraz lepsze uporządkowanie równoległych wymogów. Zmiany dotyczące RODO pozostają na etapie pierwszego czytania według stanu na październik 2026 r., więc nie są jeszcze ostateczne.
Potrzebujesz wdrożyć AI Act w swojej organizacji? Sprawdź, co możemy Ci zaoferować:https://rpms.pl/ai-act-najwazniejsze-informacje/.
Kluczowe zmiany w AI Omnibus i AI regulation
AI Omnibus wprowadza szereg zmian w różnych obszarach regulowanych przez AI Act. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1744, czyli AI Omnibus, zostało podpisane 8 lipca 2026 r., a weszło w życie 27 lipca 2026 r. Które z wprowadzonych zmian są szczególnie istotne z perspektywy przedsiębiorców? Warto zwrócić uwagę na rozwiązania, które mają na celu lepsze uporządkowanie relacji między przepisami o sztucznej inteligencji a przepisami o ochronie danych osobowych, zwiększenie pewności prawa oraz ograniczenie nakładania się obowiązków wynikających z obu obszarów regulacji, co powinno ułatwić zapewnienie zgodności z przepisami.
Bardziej elastyczna AI Literacy
Dotychczasowe brzmienie AI Act nakładało na dostawców i podmioty wykorzystujące systemy AI obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu edukacji i kompetencji w zakresie korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji.
Nowe brzmienie art. 4 AI Act przewiduje obowiązek podejmowania działań wspierających rozwój kompetencji w zakresie AI wśród personelu oraz innych osób zajmujących się działaniem i wykorzystywaniem systemów AI w ich imieniu. Przy ocenie potrzeb szkoleniowych należy uwzględnić m.in. wiedzę techniczną, doświadczenie, wykształcenie i wyszkolenie tych osób, a także kontekst, w którym systemy AI będą wykorzystywane, oraz osoby lub grupy osób, wobec których systemy AI mają być stosowane. Jednocześnie obowiązek ten nie oznacza konieczności osiągnięcia konkretnego rezultatu.
Większa elastyczność w zakresie AI Literacy oznacza, że państwa członkowskie oraz Komisja Europejska mają wspierać przedsiębiorców m.in. poprzez szkolenia, materiały informacyjne i wymianę dobrych praktyk.
Planujesz wdrożenie narzędzi AI? Przeczytaj nasz artykuł:Wprowadzenie narzędzi AI w firmie – obowiązki prawne, RODO i wymogi AI Act krok po kroku.
Ważne!
W kontekście AI Literacy większe znaczenie ma rzeczywista wiedza i przygotowanie pracowników niż samo posiadanie certyfikatu ukończenia szkolenia. Firma może realizować obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji w zakresie AI na wiele sposobów, nie ograniczając się wyłącznie do organizowania szkoleń zakończonych uzyskaniem certyfikatu. Sam certyfikat nie będzie również w każdym przypadku wystarczający do wykazania spełnienia wymogów dotyczących AI Literacy.
Definicja elementu bezpieczeństwa
Zgodnie z motywem 7 AI Omnibus system AI spełnia funkcję bezpieczeństwa, jeżeli jego określonym przez dostawcę przeznaczeniem jest zapobieganie ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa osób lub mienia albo ograniczanie takiego ryzyka. Sam fakt, że system AI jest wbudowany w produkt podlegający unijnemu prawodawstwu harmonizacyjnemu lub działa w ramach takiego produktu, nie oznacza automatycznie, że system ten spełnia funkcję bezpieczeństwa. Ma to szczególne znaczenie dla systemów AI wysokiego ryzyka kwalifikowanych na podstawie załącznika 1. do AI Act.
Co to oznacza w praktyce?
Doprecyzowanie pojęcia elementu bezpieczeństwa może spowodować, że część systemów, które dotychczas były klasyfikowane jako systemy AI wysokiego ryzyka i objęte pełnym zakresem regulacji, zostanie zakwalifikowana jako systemy niższego ryzyka. W związku z tym konieczne może być ponowne przeanalizowanie stosowanych modeli sztucznej inteligencji oraz zmapowanie wynikających z nich obowiązków regulacyjnych. Jednocześnie obowiązki dotyczące systemów wysokiego ryzyka dla samodzielnych systemów przesunięto do 2 grudnia2027, a dla systemów osadzonych w produktach do sierpnia 2028, ponieważ opóźniły się normy potrzebne do wykazania zgodności. Jest to szczególnie istotne dla modeli uznawanych za ryzykowne w obszarach takich jak edukacja i zatrudnienie, gdzie nadzór pozostaje bardziej rygorystyczny.
Projektujemy umowy, które zapewniają bezpieczeństwo w branży IT. Sprawdź nasze doświadczenie: https://rpms.pl/umowy-it/.
Uproszczenia dla małych spółek o średniej kapitalizacji
AI Omnibus przewiduje uproszczenia regulacyjne dla małych spółek o średniej kapitalizacji. W praktyce małe spółki o średniej kapitalizacji mają korzystać z rozwiązań ograniczających obciążenia administracyjne i obowiązki związane z zapewnieniem zgodności z przepisami, zwłaszcza w zakresie dokumentowania zgodności. Są to jedne z uproszczeń, które mają zmniejszyć obciążenia regulacyjne małych i średnich przedsiębiorstw oraz ułatwić spełnienie wymagań określonych w załączniku IV do AI Act, dotyczących systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka.
Przedsiębiorstwa z tego segmentu mają uzyskać priorytetowy dostęp do piaskownic regulacyjnych, a także wsparcie merytoryczne organów krajowych w zakresie stosowania rozporządzenia. Zachęca się je również do tworzenia kodeksów etyki. Takie ułatwienia mogą objąć także firmy większe niż klasyczne małe i średnie przedsiębiorstwa, które nadal wymagają proporcjonalnego podejścia do obowiązków regulacyjnych. Przewidziano również odpowiednie obniżenie wysokości ewentualnych kar finansowych (nowy art. 99 ust. 6a AI Act).
Co to oznacza w praktyce?
Jeżeli Twoja firma należy do kategorii małych spółek o średniej kapitalizacji, dostosowanie się do wymagań AI Act może być prostsze, m.in. dzięki przewidzianym uproszczeniom i wsparciu. Oznacza to także mniej biurokratycznego obciążenia dla startupów i MŚP, niższe koszty compliance i raportowania liczone nawet w miliardach euro oraz łatwiejsze przygotowanie dokumentacji dzięki ograniczeniu obowiązków administracyjnych.
Brak zdublowanych obowiązków administracyjnych
Sam AI Act nakłada na przedsiębiorców szereg nowych obowiązków. Aby ograniczyć liczbę formalności, unijny ustawodawca przewiduje wyłączenie obowiązku raportowania w sytuacji, gdy równoważny poziom ochrony zapewniają już inne akty harmonizacyjne Unii Europejskiej. Rozwiązanie to ma również ograniczyć niepewność prawną przedsiębiorstw prowadzących działalność w kilku państwach członkowskich UE. Warunkiem jest zachowanie tożsamego poziomu ochrony zdrowia, bezpieczeństwa i praw podstawowych.
Chodzi przede wszystkim o akty harmonizacyjne wymienione w załączniku I części A i B AI Act, w tym m.in. dyrektywę zabawkową, dyrektywę maszynową czy dyrektywę w sprawie wyrobów medycznych. Uproszczenie to ma również wspierać bardziej spójne stosowanie przepisów na poziomie Unii Europejskiej i na jednolitym rynku.
Co to oznacza w praktyce?
Mniej formalności i uproszczone raportowanie dla Twojej firmy, a także mniej rozbieżnych obowiązków wobec organów nadzorczych w różnych państwach członkowskich, co wspiera skoordynowany nadzór i pomaga unikać sprzecznych wymogów transgranicznych.
Wykrywanie i korygowanie stronniczości
AI Omnibus wprowadza nowy art. 4a, który ma umożliwić dostawcom i podmiotom stosującym systemy AI przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych w celu wykrywania i korygowania stronniczości algorytmów, pod warunkiem zastosowania odpowiednich zabezpieczeń.
Przetwarzanie takich danych, np. dotyczących zdrowia, ma być dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy jest bezwzględnie konieczne do wykrywania i korygowania stronniczości systemów AI. Rozwiązanie to pokazuje, że zapewnienie zgodności z przepisami dotyczącymi sztucznej inteligencji wiąże się również z koniecznością przestrzegania ograniczeń w zakresie przetwarzania danych osobowych. Wprowadzane ułatwienia mają jednak ograniczony charakter: szczególne kategorie danych osobowych nadal podlegają wymogom art. 9 RODO oraz innym rygorystycznym zasadom ochrony. Konieczne jest zatem zastosowanie odpowiednich zabezpieczeń, a także niezwłoczne usunięcie danych, gdy przestaną być potrzebne do realizacji tego celu.
Co to oznacza w praktyce?
Twoja firma powinna ponownie przeanalizować dokumentację compliance dotyczącą zapewnienia rzetelności danych zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. f i g AI Act. Należy upewnić się, że szczególne kategorie danych osobowych są przetwarzane zgodnie z AI Omnibus, przy spełnieniu wszystkich wymaganych przesłanek. Możliwość ta nie znosi obowiązków wynikających z RODO, lecz stanowi ograniczony wyjątek compliance dla modeli AI i systemów AI systems.
Nowe zakazy generowania treści przez AI
Zmianie ulega również art. 5 AI Act, który określa katalog bezwzględnie zakazanych praktyk związanych z AI; poza nowymi zakazami Digital Omnibus utrzymuje też odrębne wymogi transparentności dla treści generowane przez ai. Zgodnie z nową regulacją zakazuje się:
- wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu AI, który generuje realistyczne obrazy, materiały wideo, materiały dźwiękowe lub podobne materiały przedstawiające intymne części ciała możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej lub możliwą do zidentyfikowania osobę fizyczną podczas czynności o charakterze jednoznacznie seksualnym, lub manipuluje takimi obrazami czy materiałami, bez jej dobrowolnej, konkretnej, świadomej, jednoznacznej i wyraźnej zgody na takie generowanie lub manipulowanie (tzw. intymne materiały niekonsensualne),
- wprowadzania do obrotu, oddawania do użytku lub wykorzystywania systemu AI, który generuje materiały lub przedstawienia oraz manipuluje nimi, z wyjątkiem sytuacji, w których na mocy prawa krajowego ma zastosowanie okoliczność wyłączająca bezprawność.
Nowe prohibicje obejmują także wykorzystania związane z materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci.
Unijny ustawodawca zwraca szczególną uwagę na materiały przedstawiające niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych oraz przemoc seksualną kierowaną wobec kobiet, a więc wprowadza prawne zakazy wobec szkodliwych zastosowań AI, takich jak niekonsensualne materiały intymne. W celu wdrożenia nowych rozwiązań rekomendowane jest wyposażenie oprogramowania AI w odpowiednie mechanizmy zabezpieczające odpowiadające na nowe i rozwijające się ryzyka; obowiązki transparentności w tym obszarze mają termin 2 grudnia 2026:
- czyszczenie danych,
- uczenie odmowy udzielania odpowiedzi,
- bezpieczne projektowanie promptów oraz kontrolę wyników,
- zabezpieczenia promptów w czasie działania systemu,
- mechanizmy klasyfikowania i filtrowania treści,
- ograniczenia dotyczące wykorzystania,
- mechanizmy wykrywania nadużyć,
- mechanizmy zgłaszania i interwencji.
Co to oznacza w praktyce?
Przedsiębiorstwa dostarczające duże modele językowe (LLM) umożliwiające generowanie obrazów lub wideo powinny zweryfikować, czy ich oprogramowanie wyposażone jest w odpowiednie mechanizmy selekcji danych wejściowych i wyjściowych. W przeciwnym razie wzrasta ryzyko niezgodności z AI Act oraz nałożenia wysokiej kary finansowej.
Jak zaimplementować nowe zasady AI Omnibus – skorzystaj z pomocy RPMS
Wejście w życie AI Omnibus może istotnie zmienić sposób stosowania regulacji dotyczących sztucznej inteligencji. Warto odpowiednio wcześniej przygotować organizację na nadchodzące zmiany. Eksperci RPMS mogą wesprzeć Twoją firmę w tym procesie.
Nasi prawnicy:
- ocenią prawidłowość wdrożenia AI Act w Twojej firmie,
- przeanalizują zgodność dokumentacji i procesów z AI Omnibus,
- zadbają o bezpieczeństwo poprzez analizę przetwarzania wrażliwych danych osobowych,
- zweryfikują, czy Twoja firma może skorzystać z ułatwień przewidzianych dla małych spółek o średniej kapitalizacji.
FAQ – AI Omnibus
Czym jest mała spółka o średniej kapitalizacji w rozumieniu AI Omnibus?
Zgodnie z zaleceniem Komisji (UE) 2025/1099 do kategorii małych spółek o średniej kapitalizacji należą przedsiębiorstwa, które nie spełniają kryteriów małych i średnich przedsiębiorstw określonych w zaleceniu 2003/361/WE, zatrudniają mniej niż 750 osób, a ich roczny obrót nie przekracza 150 mln euro lub suma bilansowa nie przekracza 129 mln euro.
AI Omnibus i nowe terminy wejścia w życie przepisów – co się zmienia?
Nowelizacja przesuwa terminy stosowania przepisów dotyczących systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Jednocześnie państwa członkowskie mają obowiązek ustanowić piaskownice regulacyjne AI, w tym krajowe piaskownice regulacyjne, do 2 sierpnia 2027 r. Digital Omnibus przewiduje również utworzenie scentralizowanych piaskownic regulacyjnych. Mają one umożliwiać testowanie systemów AI w rzeczywistych warunkach pod nadzorem właściwych organów. Na 2028 r. zaplanowano także uruchomienie piaskownicy regulacyjnej na poziomie UE.
W przypadku samodzielnych systemów AI wysokiego ryzyka nowe przepisy mają być stosowane od 2 grudnia 2027 r., natomiast w odniesieniu do systemów wysokiego ryzyka związanych z produktami – od 2 sierpnia 2028 r. Zmiany te mają zapewnić przedsiębiorcom dodatkowy czas na przygotowanie się do nowych wymogów i ułatwić bardziej spójne stosowanie przepisów w całej UE.




